Данска е најдобрата земја во светот за жените, покажува најновото издание на Индексот „Жени, мир и безбедност“ (Women, Peace and Security Index 2025/26), кој ги оценува условите за живот во 181 држава преку показатели за безбедност, еднаквост, економско учество и пристап до правда. Со резултат од 0,939, Данска повторно го зазема првото место, пред Исланд, Норвешка, Шведска и Финска. Со тоа, сите пет нордиски земји остануваат светски пример кога станува збор за условите во кои живеат и работат жените.

Во првите десет се најдоа и Луксембург, Белгија, Холандија, Австрија и Нов Зеланд, додека Австралија, Естонија, Ирска, Словенија и Литванија ја комплетираат групата од најдобро рангирани држави.

Зошто нордиските земји се недостижен пример?

Според авторите на индексот, успехот на овие држави не се должи само на високите приходи, туку на долгогодишни политики што овозможуваат еднакви можности за жените. Во овие земји жените имаат високо ниво на образование, силно учество на пазарот на трудот, подобра политичка застапеност и поголема финансиска независност. Истовремено, насилството врз жените е релативно ниско, а институциите обезбедуваат ефикасна правна заштита и пристап до здравствени и социјални услуги.

Иако ниту една држава не достигнува совршен резултат, нордискиот модел и понатаму останува глобален репер за родова еднаквост и квалитет на живот.

Напредок и надвор од Европа

Извештајот бележи позитивни поместувања и во други делови од светот. Особено се издвојуваат Костарика и Уругвај, кои за првпат се пласираа меѓу најдобрите 20 проценти од рангираните држави. Тоа, според авторите, е резултат на континуирани инвестиции во образованието, здравството, правата на жените и институционалната заштита.

Војните и нестабилноста најсилно ги погодуваат жените

На спротивниот крај од листата повторно се земјите погодени од вооружени конфликти и долготрајна политичка нестабилност. Последна е Авганистан, а меѓу најлошо рангираните се и Јемен, Централноафриканската Република, Сирија, Судан, Хаити, Демократска Република Конго, Бурунди, Јужен Судан и Мјанмар.

Истражувањето покажува дека повеќе од 70 проценти од жените во најлошо рангираните земји живеат на помалку од 50 километри од активни вооружени конфликти. Во такви услови значително се зголемува ризикот од раселување, сиромаштија, сексуално и родово базирано насилство, а пристапот до здравствена заштита, образование и правда станува сериозно ограничен.

Повеќе од индекс за родова еднаквост

Авторите нагласуваат дека индексот не ја мери само положбата на жените, туку претставува и показател за квалитетот на институциите и отпорноста на едно општество. Земјите што обезбедуваат економски можности, ефикасна правна заштита, достапно здравство и високо ниво на лична безбедност речиси секогаш постигнуваат подобри резултати.

Од друга страна, државите погодени од војни, политички кризи и слаби институции најчесто бележат најлоши оценки, што уште еднаш покажува дека безбедноста и стабилноста се клучни предуслови за подобар живот на жените.