Нова европска анализа покажува дека Кипар има најдобар резултат, додека крајбрежните води генерално се почисти од реките и езерата.

Европа и понатаму има голем број плажи, езера и реки со вода безбедна за капење, покажува најновиот извештај за квалитетот на водите за капење за 2025 година. Според анализата на европските институции, 96 проценти од контролираните места за капење во Европската Унија ги исполнуваат минималните стандарди за квалитет на водата, додека само 1,5 проценти се оценети како незадоволителни.

Извештајот ги опфаќа крајбрежните и внатрешните води во земјите од Европската Унија, како и Албанија и Швајцарија. Резултатите покажуваат дека морската вода генерално има подобар квалитет од водата во реките и езерата.

Во 2025 година, 87,4 проценти од крајбрежните места за капење биле оценети како „одлични“. Кај внатрешните води, односно езерата, реките и другите слатководни места за капење, тој процент изнесува 78,3 проценти.

Кипар со најдобар резултат

Најдобар резултат има Кипар, каде сите контролирани крајбрежни води за капење добиле највисока оценка. Со тоа земјата се издвојува како една од најсигурните дестинации во Европа кога станува збор за чиста морска вода.

Меѓу земјите со најдобри резултати се и Грција, Бугарија и Австрија, каде голем дел од местата за капење се оценети како „одлични“. Овие земји се издвојуваат и како важни летни дестинации, па ваквите резултати имаат значење и за туризмот.

Кога се гледаат само внатрешните води, најдобри резултати имаат Австрија, Финска, Данска, Луксембург и Германија. Во овие земји 90 проценти или повеќе од реките и езерата што се следат имаат одличен квалитет на водата.

Каде има најмногу проблеми?

И покрај генерално добрата слика, дел од европските земји и понатаму се соочуваат со проблеми со загадување на водите за капење. Послаби резултати имаат земји каде поголем дел од контролираните места не ја добиле највисоката оценка или каде има повисок процент на води со лош квалитет.

Албанија има еден од најслабите вкупни резултати во анализата. Според податоците, само мал дел од контролираните места за капење во земјата се оценети како „одлични“, што ја става на дното на листата во споредба со земјите опфатени во извештајот.

Послаби резултати имаат и Естонија, Полска, Унгарија и Белгија, каде помалку од 70 проценти од водите за капење добиле највисока оценка.

Реките и езерата се почувствителни

Кога се разгледуваат само реките и езерата, резултатите се послаби отколку кај морските плажи. Експертите објаснуваат дека внатрешните води се почувствителни на краткорочно загадување, особено по обилни дождови, излевање отпадни води, земјоделски активности или присуство на добиток во близина на водотеците.

Во некои земји, како Шпанија, дел од реките и езерата имаат значително послаби резултати од крајбрежните води. Слични проблеми се забележуваат и во делови од Словенија, Португалија и Хрватска, кога се гледа само квалитетот на внатрешните води.

Како се мери квалитетот на водата?

Квалитетот на водата за капење се проценува според присуството на бактерии како Escherichia coli и цревни ентерококи. Нивното присуство може да укажува на фекално загадување и потенцијален ризик за здравјето.

Контаминираната вода може да предизвика стомачни тегоби, дијареја, како и инфекции на ушите, очите или респираторниот систем. Затоа европските институции секоја година го следат квалитетот на водите и ги објавуваат резултатите за да можат граѓаните полесно да одлучат каде е безбедно да се капат.

Европа сепак има голем напредок

И покрај проблемите во одредени земји, состојбата во Европа е значително подобрена во последните децении. Построгите еколошки правила, инвестициите во третман на отпадни води и редовното следење на квалитетот придонеле голем дел од плажите, езерата и реките денес да бидат безбедни за капење.

Во многу европски градови повторно се развива култура на пливање во урбани реки и пристаништа, нешто што пред неколку децении било речиси незамисливо поради загадувањето.

Македонија не е опфатена во оваа анализа, како што не се опфатени ниту Србија, Косово, Црна Гора, Босна и Херцеговина, Молдавија, Украина, Русија, Турција, Норвешка, Обединетото Кралство и Исланд. Затоа податоците од извештајот не може директно да се споредат со состојбата на водите за капење кај нас.