Финска, Исланд, Холандија, Норвешка, Швајцарија и Обединетото Кралство имаат највисоки оценки за заштита на здравјето од небезбедна вода за пиење и санитарни услови, додека загадувањето на подземните води останува сериозен проблем во Европа.
Водата од чешма во Европа генерално се смета за безбедна во голем дел од земјите, но новите податоци покажуваат дека квалитетот на подземните води е сè поголем предизвик. Според Европската агенција за животна средина, повеќе од 20 проценти од подземните води во Европската Унија се во лоша хемиска состојба, што значи дека штетни материи како жива, кадмиум и други загадувачи се над дозволените нивоа.
Највисока оценка за заштита на човековото здравје од небезбедна вода за пиење и санитарни услови имаат Финска, Исланд, Холандија, Норвешка, Швајцарија и Обединетото Кралство. Овие земји постигнале максимални 100 поени, според индексот што го пренесува „Еуроњуз“. Најслаби резултати во Европа имаат Молдавија, Грузија и Албанија, додека меѓу земјите од ЕУ со најниски оценки се Романија, Литванија и Латвија.
Проблемот, сепак, не се сведува само на тоа дали водата што стигнува до домаќинствата е безбедна за пиење. Подземните води се клучен ресурс за Европа, бидејќи обезбедуваат голем дел од водата за пиење и за земјоделско наводнување. Кога тие се загадени, третманот станува поскап, а ризикот за екосистемите и здравјето се зголемува.
Еден од најголемите притисоци се нитратите, кои често доаѓаат од ѓубрива во земјоделството. Европската граница за нитрати во подземните води е 50 милиграми на литар, но според податоците што ги пренесува „Еуроњуз“, таа граница е надмината на 14 проценти од европските мерни станици за подземни води. Трошоците поврзани со азотното загадување во ЕУ се проценуваат на стотици милијарди евра годишно.
Податоците од „Вотер Атлас“ покажуваат големи разлики меѓу земјите. Во Луксембург, 79 проценти од мапираните подземни води во 2025 година не постигнале добра хемиска состојба. Во Чешка тој удел е 55 проценти, во Белгија 41 процент, а во Германија 40 проценти. Овие бројки покажуваат дека и богати и високоразвиени земји имаат сериозни проблеми со загадувањето на подземните води.
Пестицидите и таканаречените „вечни хемикалии“ дополнително ја усложнуваат состојбата. Трифлуороцетната киселина, позната како ТФА, е откриена во 94 проценти од 36 примероци вода од чешма земени во 11 земји од ЕУ, според анализите што ги пренесуваат „Вотер Атлас“ и европски медиуми. Оваа супстанција се поврзува со распаѓање на одредени пестициди и индустриски хемикалии, а научниците предупредуваат дека нејзиното присуство во водата треба внимателно да се следи.
Европската Унија во последните години воведува построго следење на водата за пиење. Од 2022 година се следат и соединенија што можат да го нарушат хормоналниот систем, како бета-естрадиол и нонилфенол. Но, експертите предупредуваат дека регулацијата тешко го следи темпото со кое се појавуваат нови загадувачи, вклучително фармацевтски соединенија, микропластика и ПФАС-хемикалии.
Затоа прашањето „каде е најздрава водата од чешма“ има два одговора. За секојдневно пиење, најдобро рангирани се земјите со силна санитарна заштита и контрола, како Финска, Исланд, Холандија, Норвешка, Швајцарија и Обединетото Кралство. Но, кога се гледа долгорочното здравје на подземните води, Европа се соочува со многу посложена слика: дури и земји со безбедна вода за пиење имаат водни резерви под притисок од земјоделство, индустрија и хемиско загадување.
