Иако најголемите стравувања за глобален недостиг од нафта почнуваат да се намалуваат, светската економија се соочува со нов предизвик, недоволни капацитети за преработка на суровата нафта во бензин, дизел и други горива.

По повторното воспоставување на поморските ограничувања низ Ормускиот Теснец од страна на САД и Иран, цената на нафтата повторно се искачи над 80 долари за барел. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека проблемот повеќе не е количината на сурова нафта, туку способноста таа да се преработи во производи што секојдневно се користат.

Рафинериите произведуваат околу 10 проценти помалку гориво

Според Наташа Канева, директорка за истражување на стоковите пазари во JPMorgan, светските рафинерии моментално преработуваат околу 8,4 милиони барели сурова нафта дневно помалку отколку пред почетокот на конфликтот на Блискиот Исток.

Тоа значи дека глобалното производство на гориво е намалено за приближно 10 проценти.

„Прашањето повеќе не е дали суровата нафта ќе се врати на пазарот, туку колку брзо глобалниот систем ќе може да ја преработи“, предупредува Канева.

Напади врз рафинерии и екстремни горештини

Ограничените капацитети за преработка се последица на повеќе фактори. Во текот на конфликтот Иран нападна десетици рафинерии на Блискиот Исток, додека Украина во последните месеци ги засили нападите врз руската енергетска инфраструктура.

Дополнителен проблем се екстремно високите температури, кои го отежнуваат процесот на дестилација во рафинериите и ја намалуваат нивната ефикасност.

Нафта има, но не може брзо да стане гориво

Иако сообраќајот низ Ормускиот Теснец постепено се обновува, тој сè уште не функционира со полн капацитет. Според Macquarie Research, производството на нафта на Блискиот Исток е зголемено за околу четири милиони барели дневно во споредба со мај, а во последните недели низ теснецот поминале околу 200 милиони барели сурова нафта.

„Во светот има доволно нафта, под услов да може да стигне таму каде што е потребна“, вели Роб Тамел, портфолио-менаџер во Tortoise Capital.

Кина ја намали преработката и го намали извозот

Кина значително ја намали преработката на нафта, за околу три милиони барели дневно.

Истовремено, земјата го зголеми производството на електрична енергија од јаглен, го забрза преминот кон електрични возила и ги користеше државните резерви на нафта за да го надомести недостигот од Персискиот Залив. Дополнително, Пекинг го намали извозот на бензин и дизел кон соседните земји, што придонесе за недостиг на гориво во Југоисточна Азија.

Русија дополнително го наруши пазарот

Нов удар за светскиот пазар дојде и од Русија. Минатата недела Москва го забрани извозот на дизел поради континуираните украински напади врз руските рафинерии.

Русија е втор најголем светски извозник на дизел, а пред нападите извезуваше околу 800.000 барели дневно, што претставуваше приближно 12 проценти од глобалниот извоз.

Според анализите на JPMorgan, дури една петтина од падот на светската преработка на нафта е последица токму на намалените руски капацитети.

Цените на бензинот би можеле долго да останат високи

Поради ограничените капацитети на рафинериите и нарушеното производство, цените на дизелот на светските пазари веќе пораснаа за околу 20 проценти во последните три недели. Експертите предупредуваат дека, дури и ако испораките на сурова нафта целосно се нормализираат, цените на бензинот и дизелот би можеле да останат покачени значително подолго отколку што се очекуваше.

Според Канева, идната рамнотежа на глобалниот пазар нема да зависи само од Ормускиот Теснец, туку и од брзината со која ќе се обноват рафинериските капацитети во Русија и на Блискиот Исток.