Над 70 проценти од произведеното дрво е за огрев, кој ги обновува шумите во Македонија

За само три месеци во државните шуми се произведени 146.000 кубни метри дрвна маса, од кои повеќе од 70 проценти се огревно дрво. Продажбата расте, но зад статистиката за производството стои многу посериозно прашање: колку Македонија успева да ги обнови шумите што ги користи и да ги заштити оние што секоја година исчезнуваат во пожари?

Македонија продолжува да произведува и продава големи количества дрво, додека шумските пожари, бесправната сеча и недоволните институционални капацитети остануваат сериозен предизвик за зачувувањето на природните ресурси.

Според најновите податоци на Државниот завод за статистика, во третото тримесечје од 2026 година производството на шумски сортименти во државните шуми достигнало 146.000 кубни метри, што е зголемување од 4,8 проценти во споредба со истиот период минатата година.

Продажбата изнесувала 147.490 кубни метри, односно 1,6 проценти повеќе на годишно ниво.

Но овие бројки покажуваат само колку дрво е произведено и продадено, а не и дали шумите соодветно се обновуваат.

Токму затоа економските показатели треба да се разгледуваат заедно со податоците за пошумувањето, шумските пожари и контролата на сечата.

Над 70 проценти од произведеното дрво завршува како огрев

Од вкупно 146.000 кубни метри произведени шумски сортименти во третото тримесечје, дури 103.892 кубни метри се огревно дрво.

Тоа претставува приближно 71 процент од вкупното производство.

За производство на трупци се евидентирани 40.650 кубни метри, односно речиси 28 проценти.

Податоците покажуваат дека огревното дрво и понатаму има доминантна улога во искористувањето на државните шуми.

Ваквата структура отвора и пошироко економско прашање: зошто толкав дел од дрвната маса се користи за огрев, наместо да се создава поголема додадена вредност преку преработка, таму каде што квалитетот на дрвото го дозволува тоа?

Секако, не секое дрво е погодно за производство на мебел или други индустриски производи. Но од статистиката не може да се види колкав дел од огревното дрво има потенцијал за поинаква употреба.

Истовремено, податоците покажуваат дека производството на трупци пораснало за 40,4 проценти, додека кај останатите шумски сортименти е регистрирано намалување.

Ова упатува на промена во структурата на производството што заслужува дополнително објаснување од надлежните институции.

За три години пожарите уништиле речиси 915.000 кубни метри дрвна маса

Додека статистиката го бележи производството, друга официјална институција предупредува на огромните загуби што ги претрпуваат шумите.

Според извештајот на Државниот завод за ревизија, објавен во септември 2026 година, во периодот од 2023 до 2025 година биле евидентирани 82.714 хектари изгорена површина и 914.657 кубни метри опожарена дрвна маса.

Вкупната проценета штета достигнала 133,7 милиони евра.

Само во 2024 година штетата од пожарите изнесувала над 83 милиони евра.

Овие податоци не се директно споредливи со тримесечното производство, бидејќи опожарената дрвна маса и произведените шумски сортименти се различни категории.

Но тие покажуваат колкави се размерите на загубите со кои истовремено се соочува шумскиот фонд.

Прашањето што произлегува од ова е дали државата инвестира доволно во спречување на нови загуби и обновување на уништените шумски површини.

Ревизорите открија слабости во „Национални шуми“

Дополнителен проблем е начинот на кој се управува со државното шумско богатство.

Во ревизорскиот извештај за работењето на ЈП „Национални шуми“ за 2023 година, објавен во август 2025 година, биле утврдени сериозни финансиски и организациски неправилности.

Претпријатието тогаш реализирало само 66 проценти од планираното производство на техничко и огревно дрво, а имало акумулирани обврски од приближно 17,5 милиони евра.

Ревизорите предупредиле и на недоволна заштита на шумите, слабости во справувањето со бесправната сеча, пожарите и болестите, како и на ограничена ефикасност во користењето на средствата за обновување на шумите.

Особено загрижувачки е наодот за електронскиот систем за следење на дрвната маса.

Иако системот бил воведен во употреба уште во 2017 година, ревизијата утврдила дека во практиката не го користеле надлежните контролни органи и не биле реализирани сите фази на следење на дрвото од сечата до продажбата.

Тоа ја ограничува можноста за целосна контрола и следливост на дрвната маса.

Овие наоди се однесуваат на ревидираното работење во 2023 година и сами по себе не ја потврдуваат состојбата во 2026 година. Но го отвораат прашањето кои од утврдените слабости во меѓувреме се отстранети.

Колку дрва се сечат, а колку нови шуми се создаваат?

Најважното прашање што не може да се одговори само од најновото соопштение на Државниот завод за статистика е каков е односот меѓу користењето и обновувањето на шумскиот фонд.

Статистиката детално го евидентира производството на огревно дрво и трупци, но во ова тримесечно соопштение нема податоци за обновената шумска површина, успешноста на пошумувањето или природниот прираст на шумите.

За да се оцени дали стопанисувањето е одржливо, потребни се податоци за годишниот прираст на дрвната маса, дозволената и реализираната сеча, состојбата на шумите и резултатите од обновувањето.

Важно е и да се знае колку од новозасадените дрвја преживуваат по неколку години.

Бројот на засадени садници, сам по себе, не е доволен показател дека уништената шума навистина е обновена.

Дополнително, новозасадена шума не може веднаш да ги замени еколошките функции на зрел шумски екосистем.

За таква обнова се потребни децении.

Македонија не може да ги третира шумите само како извор на огрев

Шумите имаат значење што далеку ја надминува нивната пазарна вредност како дрвна маса.

Тие учествуваат во регулирањето на водниот режим, заштитата од ерозија, зачувувањето на биолошката разновидност и апсорпцијата на јаглерод.

Нивното уништување може да создаде дополнителни ризици од ерозија, поројни поплави и деградација на земјиштето.

Затоа одржливото управување не значи забрана за секоја сеча, туку користење на шумските ресурси во рамки на нивниот капацитет за обновување, со ефикасен надзор и заштита.

Во Македонија дополнителен предизвик е што огревното дрво останува важен енергенс за дел од домаќинствата.

Преминот кон почисти и поефикасни начини на греење би можел долгорочно да го намали притисокот врз шумските ресурси, но тоа бара достапни алтернативи и соодветна поддршка за граѓаните.

Растот на продажбата не е доказ за добро управување

Зголемената продажба на дрво може да биде позитивен економски показател за шумарските претпријатија.

Но таа не е доказ дека шумите се во подобра состојба.

Напротив, кога се разгледува заедно со огромните штети од пожарите и претходно утврдените институционални слабости, растот на производството ја наметнува потребата од поголема транспарентност.

Надлежните институции треба да објаснат колкава шумска површина е успешно обновена, колку дрвна маса се користи во однос на природниот прираст и до каде е спроведувањето на препораките на државните ревизори.

Потребни се и редовно достапни податоци за бесправната сеча, состојбата на шумските комплекси и резултатите од инспекциските контроли.

Бидејќи шумското богатство не може да се мери само преку кубните метри продадено дрво.


Во земја што за три години претрпела штети од шумски пожари проценети на речиси 134 милиони евра, подеднакво важна како продажбата мора да биде и сметката за она што е изгубено и за она што успеало да се обнови.

е-Трн да боцка во твојот инбокс