. На 7 јуни 1945 година, со решение на Министерството за народна просвета на Демократска Федеративна Македонија, македонскиот правопис беше озаконет. По векови на забрани, негирање и потиснување, македонскиот јазик за прв пат добил правна основа. Тоа не беше само лингвистички чин. Тоа беше политички, културен и цивилизациски чекор.

Пред стандардизацијата: Јазик без институција

Македонскиот јазик постоел долго пред да биде озаконет. Го зборувале луѓето, го пишувале книжевниците и преродбениците, го употребувале учителите и свештениците. Но без официјален правопис и без институционална поддршка, јазикот бил изложен на постојан притисок: од грчката, бугарската и српската школа кои на различни начини го оспорувале или апсорбирале.

Кирил Мисирков во своето дело „За македонцките работи” уште во 1903 година го поставил прашањето на стандардизација, предложувајќи конкретна основа и правила. Но минале уште четири децении пред идејата да добие правна форма.

7 јуни 1945: Денот кога правописот стана закон

Со решението на Министерството за народна просвета на Демократска Федеративна Македонија, донесено на 7 јуни 1945 година, македонскиот правопис официјално бил озаконет. Тоа значело дека јазикот добил стандардна азбука, правила за пишување и институционален статус за прв пат во историјата.

Азбуката на македонскиот јазик е кирилична, со 31 буква, прилагодена специфично за фонолошкиот систем на македонскиот јазик. Основана на народниот говор на централните македонски дијалекти, таа претставувала синтеза на долготрајна лингвистичка дискусија.

Измените: Јазикот не е камен

Стандардизацијата не значела замрзнување. Македонскиот правопис претрпел неколку измени по 1945 година, во 1950, 1970 и 1998 година, секоја носејќи мали но значајни корекции кои го следеле развојот на јазикот и потребите на неговите говорители.

Во февруари 2016 година, Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков” го претставил новиот правопис на македонскиот јазик, подготвен од тим од 48 учесници. Во 2017 година излегло второто издание на тој правопис, кое и денес претставува стандардна референца за правилното пишување на македонски.

Јазикот денес: Жив, оспоруван и присутен

Македонскиот јазик денес е службен јазик на Република Северна Македонија, признаен меѓународно и предаван на универзитети ширум светот. Сепак, тој останува предмет на политички и лингвистички спорови, пред сè во контекст на соседните земји. Токму затоа датумот 7 јуни 1945 година не е само календарска белешка. Тој е потсетник дека јазикот не е само средство за комуникација. Тој е идентитет, историја и право.

На 81 годишнина од озаконувањето на македонскиот правопис, вреди да се запраша: колку луѓе кои денес го зборуваат македонскиот ја знаат оваа дата?