На 4 септември 1888 година, американскиот изумител Џорџ Истман го добил патентот за затворачот на камерата и ја регистрирал трговската марка „Кодак“. Со слоганот „Вие го притискате копчето, ние го правиме останатото“, тој ја направил фотографијата достапна за широк круг луѓе, а не само за богатите ентузијасти. Камерите на „Кодак“ подоцна ги користеле и браќата Јанаки и Милтон Манаки од Битола, кои останале запаметени како првите балкански кинематографери.
Едноставна камера за секого
Пред изумите на Истман, фотографирањето барало гломазна опрема, тешки стативи, стаклени плочи и шатор за нанесување на фотографската емулзија, процес достапен главно за посветени ентузијасти со доволно средства. Истман, роден на 12 јули 1854 година во Вотервил, Њујорк, се посветил на поедноставување на фотографскиот процес. Тој развил флексибилна ролна филм, која ги заменила гломазните стаклени плочи.
Неговата рачна камера, однапред наполнета со ролна за 100 снимки, овозможила фотографирање без посебно техничко знаење.
Име измислено со анаграми
На 4 септември 1888 година, Истман добил патент за затворачот на камерата и ја регистрирал трговската марка „Кодак“. Името „Кодак“ самиот го измислил, а во процесот му помогнала и неговата мајка, користејќи комплет за анаграми. Буквата „К“ му била омилена бидејќи сметал дека има силен и препознатлив изговор на различни јазици. Тој сакал името да биде кратко, лесно за изговор и целосно поврзано со неговиот производ.
Првиот апарат „Кодак“ бил пуштен во продажба во мај 1888 година, неколку месеци пред регистрацијата на трговската марка. За само една година биле продадени повеќе од 5.000 фотоапарати. Во 1892 година, компанијата го добила името „Истман Кодак“.
Браќата Манаки и камерата купена во Париз
Камерите „Кодак“ не останале само американски феномен. Браќата Јанаки и Милтон Манаки, кои во 1904 година отвориле фотографско ателје на главната улица во Битола, започнале да фотографираат со голема камера од марката „Кодак“, купена во Париз.
Битола во тој период била важен политички, економски и културен центар на Балканот, а браќата Манаки со својата работа оставиле значајна трага во историјата на фотографијата и филмот. Подоцна станале познати и како првите балкански кинематографери. Јанаки Манаки во Лондон купил филмска камера, со која браќата започнале да создаваат филмски записи за луѓето, настаните и секојдневниот живот во Битола и пошироко.
Нивниот богат опус денес се чува во Државниот архив на Република Северна Македонија, а во нивна чест во Битола секоја година се одржува меѓународниот фестивал на филмска камера „Браќа Манаки“.
Од Истмановата идеја за едноставна фотографија достапна за секого, до филмските записи на браќата Манаки на Балканот, камерата станала не само техничка иновација туку и средство за зачувување на колективната меморија.
