На 2.000 метри под морето се крие „базен на смртта“ во кој научниците откриле живот

На дното на Мексиканскиот Залив постои необично подводно езеро во кое речиси нема кислород, а концентрацијата на сол е до десетпати поголема од онаа во околното море.

Иако условите се смртоносни за многу морски животни, научниците откриле микроорганизми што преживуваат во оваа екстремна средина. Нивното истражување може да помогне во разбирањето на најраните облици на живот на Земјата, но и во потрагата по живот на други планети.

На повеќе од 2.000 метри под површината на Мексиканскиот Залив се наоѓа едно од најнеобичните места на нашата планета. Станува збор за огромен подводен базен со исклучително солена вода, кој научниците го проучуваат поради условите што се речиси непогодни за живот.

Овие природни формации се познати како длабокоморски хиперсолени аноксични басени. Тие се разликуваат од околната морска вода по концентрацијата на сол, густината и речиси целосното отсуство на кислород.

Поради ваквите услови, често ги нарекуваат „базени на смртта“.

Сепак, како што објаснува BBC Wildlife, нивната најголема научна вредност е токму во тоа што и во таква средина постои живот.

Подводно езеро со површина од 123 квадратни километри

Еден од најпознатите вакви басени е басенот Орка, кој се наоѓа во северниот дел на Мексиканскиот Залив.

Се простира на површина од приближно 123 квадратни километри, а слојот со екстремно солена вода достигнува дебелина од околу 220 метри.

Концентрацијата на сол може да биде осум до десетпати поголема отколку во обичната морска вода.

Поради големата разлика во густината, солената вода останува на дното и многу слабо се меша со водата над неа. Така настанува необична природна граница меѓу две водени средини.

За повеќето морски животни влегувањето во ваков базен е опасно. Недостигот од кислород и присуството на соединенија како водород сулфид создаваат услови во кои тие не можат нормално да преживеат.

Живот таму каде што речиси нема кислород

Иако изгледа како место без живот, истражувањата покажуваат дека басенот Орка е дом на различни видови микроорганизми.

Во научен труд објавен во 2020 година биле идентификувани бактерии приспособени на екстремно солени услови, како и микроорганизми што можат да добиваат енергија без користење кислород.

Меѓу нив се бактерии што користат сулфати во своите метаболички процеси.

Пронајдени се и археи, едноклеточни организми што претставуваат посебна еволутивна група, различна од бактериите и еукариотите.

Одредени археи произведуваат метан, додека други учествуваат во неговото разградување.

Овие организми покажуваат дека животот може да користи различни хемиски процеси за опстанок и во средини во кои вообичаените морски организми не би преживеале.

Тајната е стара 165 милиони години

Потеклото на огромната концентрација на сол е поврзано со геолошката историја на Мексиканскиот Залив.

Под морското дно постојат древни наслаги на сол, познати како Лујанска сол, кои настанале пред околу 165 милиони години.

Со текот на времето, делови од овие наслаги биле изложени на морската вода, што овозможило создавање области со исклучително висока соленост.

Токму ваквите процеси довеле до формирање на подводните солени базени што денес се предмет на научни истражувања.

Слични природни формации постојат и во Средоземното и во Црвеното Море.

Зошто научниците го поврзуваат со потрагата по живот на Марс?

Подводните басени се интересни затоа што нивните услови можат да помогнат во проучувањето на животот во средини што во многу нешта се разликуваат од денешната површина на Земјата.

Научниците сметаат дека изучувањето микроорганизми што живеат без кислород, во екстремна соленост и со користење необични извори на енергија, може да понуди дополнителни сознанија за условите во кои се развивале раните облици на живот.

Овие сознанија се важни и за астробиологијата, науката што ги истражува можностите за постоење живот надвор од Земјата.

Ако одредени организми можат да опстанат во толку екстремни услови, тоа отвора можност да се разгледуваат и слични средини на други небесни тела, вклучително и Марс.

Но преживувањето на микроорганизми во Мексиканскиот Залив не претставува доказ дека живот постои на Марс. Станува збор за научен модел што помага да се разбере каде и под какви услови би можел да се бара.

Необичниот екосистем пред нов ризик

Басенот Орка привлекува внимание и поради друга своја особина. Екстремната соленост и недостигот од кислород овозможуваат органскиот материјал во седиментите да се зачува подолго отколку во вообичаени морски услови.

Во таква средина многу од организмите што нормално учествуваат во разградувањето на органската материја не можат да опстанат.

Ова им овозможува на научниците да проучуваат материјали и хемиски процеси што би биле потешко достапни на други места.

Сепак, научниот интерес за овој екосистем е придружен и со загриженост.

Според BBC Wildlife, биле разгледувани можности областа да се користи за идни тестирања на технологии за складирање јаглерод диоксид, што отвора прашања за можните последици врз нејзината необична биолошка и геохемиска рамнотежа.


Подводниот „базен на смртта“ затоа претставува многу повеќе од необичен природен феномен. Тој е место каде што научниците истражуваат како животот се приспособува на екстремни услови и колку малку сè уште знаеме за светот скриен во океанските длабочини.

е-Трн да боцка во твојот инбокс