Предупредувањето на МВР се однесува на документирана меѓународна закана. Пресуди во САД и случај во Солун покажуваат како онлајн контактите можат да прераснат во сексуална експлоатација и насилна принуда.
Порака од наводен врсник, пријателство преку онлајн игра или разговор со некого што изгледа како да ве разбира. Контактот не мора да започне со закана. Опасноста доаѓа кога стекнатата доверба ќе стане средство за контрола, а фотографија, личен податок или претходна постапка ќе се претворат во уцена.
На ваков образец предупредува Министерството за внатрешни работи во апелот за насилната онлајн мрежа „764“. Нејзиното дејствување е предмет на меѓународни истраги, обвиненија и веќе изречени затворски казни.
Во доставеното соопштение МВР не наведува број на жртви, апсења или конкретни случаи во Македонија. Апелот е означен како превентивен. Тоа разграничување е важно: предупредувањето за реална закана не е исто што и потврда за откриена локална група.
Како работи „764“?
Европол ја сместува „764“ во поширокиот онлајн екосистем „The Com“, составен од различни групи и поединци. Според агенцијата, „764“ дејствува од 2021 година, таргетира млади и користи експлоататорски материјали за уцена и размена меѓу членовите.
Станува збор за децентрализирана мрежа со подгрупи, различни имиња и преклопени контакти. Затоа затворањето еден профил или канал не значи дека целата мрежа престанала да функционира. Europol
Истовремено, децентрализираноста не исклучува организација. Американските судски документи за одделни делови од мрежата опишуваат раководители, правила за прием и напредување според произведениот материјал. Насилството и експлоатацијата така стануваат начин за стекнување статус во групата.
Од доверба до контрола
ФБИ опишува постепено придобивање на жртвата: прво пријателски или емотивен однос, а потоа манипулација и закани. Напаѓачот може да се заканува дека ќе објави приватни материјали или ќе ги испрати до семејството и пријателите.
Во документираните случаи, барањата можат да ескалираат кон сексуална експлоатација, самоповредување или насилство. Целта е жртвата да се чувствува засрамена, изолирана и неспособна да побара помош.
МВР наведува дека контактите се воспоставуваат преку социјални мрежи, апликации за разговор и платформи за игри. Самото користење Discord, Roblox, Telegram или друга наведена платформа не е доказ за опасност. Важни се однесувањето на соговорникот, тајноста што ја бара и притисокот врз детето.
Зошто не бараат пари?
Кај дел од сексуалните уцени, сторителот бара исплата. Кај насилните мрежи, барањето може да биде нов материјал, понижување или извршување опасна постапка.
Канадската полиција предупредува дека сексуалната уцена може да се користи за продлабочување на контролата и насочување кон сè поштетни дејства.
ФБИ, сепак, нагласува дека мотивите не се исти кај сите сторители. Некои се водени од желба за хаос и насилство, други од сексуално задоволување, статус или чувство на припадност. Затоа поимот „нихилистички насилен екстремизам“ не треба автоматски да се применува на секој поединечен случај без истрага.
Пресуди во САД
Конкретните случаи покажуваат дека предупредувањата не се засноваат само на претпоставки.
На 16 јуни 2026 година, федерален суд во Мериленд го осудил 21-годишниот Ерик Ли Медисон на 30 години затвор за сексуална експлоатација на дете и сајбердемнење. Според американското обвинителство, тој сексуално експлоатирал најмалку десет малолетни девојчиња, од САД и од други земји.
Во судските документи се опишани закани кон жртвите и нивните семејства, уценување со објавување материјали и принудување кон самоповредување. Обвинителството го идентификува како член и соработник на „764“.
На 19 август 2026 година, во Тенеси, 27-годишен член на „764“ и администратор на сродната мрежа „HarmNation“ добил 77 години затвор. Претходно признал вина за производство и поседување материјали од сексуална злоупотреба на деца и за дело поврзано со дистрибуција на снимки од суровост врз животни.
Истрагата вклучувала сведочење на малолетна жртва дека била под закана принудена да создава материјали.
Случајот во Солун
Документирана врска со регионот постои во Грција. Во април 2025 година, во Солун бил уапсен Леонидас Варагијанис, американски државјанин што живеел таму. Американските власти го обвиниле дека, заедно со Прасан Непал, имал раководна улога во дел од мрежата „764“.
Постапките против двајцата имаат различен статус. Непал признал вина во САД на 8 октомври 2026 година. Во истото соопштение, американското Министерство за правда навело дека Варагијанис се наоѓал во затворот во Гревена и се очекувало судење во Грција за обвиненија поврзани со сексуална експлоатација на деца и учество во криминална организација.
Обвиненијата против Варагијанис не се изедначуваат со пресуда. Случајот, сепак, покажува дека истрагите за мрежата имаат непосредна врска и со Балканот.
И малолетници меѓу осомничените
Сторителите не се секогаш возрасни што лажно се претставуваат како деца. На 3 септември 2026 година, канадската полиција уапсила и обвинила 17-годишник од Летбриџ, во Алберта, за дела поврзани со тероризам, материјали од сексуална злоупотреба на деца и суровост врз животни.
Полицијата навела дека неговата онлајн активност била во согласност со дејствувањето на „764“. Тоа е обвинителска постапка, а не потврдена осуда.
Според истото полициско соопштение, Канада ја ставила „764“ на својата листа на терористички субјекти во декември 2025 година. Ова е конкретна национална правна одлука, а не универзална квалификација што автоматски важи во сите држави.
Што знаеме за регионот?
Европскиот одговор е поширок од поединечни апсења. Во проектот COMPASS, кој Европол го координира против „The Com“, учествуваат и Грција, Хрватска, Словенија и Романија.
Учеството во проектот не докажува дека секоја земја има ист број случаи или локална подружница. Тоа покажува дека размената на информации бара прекугранична соработка.
Исто така, не треба секое регионално апсење за онлајн сексуална злоупотреба да се поврзува со „764“. За такво поврзување е потребна конкретна полициска, обвинителска или судска потврда.
Знаците не се доказ
Повлекување, страв, промени во спиењето, необјаснети повреди или вознемиреност по онлајн разговор се причини за внимание. Но, како што нагласува и МВР, тие сами по себе не докажуваат дека детето е жртва на „764“.
Практичното прашање не е само дали детето го познава бројот „764“, туку дали некој бара од него да крие разговори, го плаши, го уценува или го принудува на нешто што не го сака.
Одговорноста за уцената е кај сторителот. Детето треба да знае дека може да побара помош и ако претходно испратило фотографија, споделило податоци или постапило по нечие барање.
Како да се постапи?
МВР повикува сомнителните активности да се пријавуваат на cybercrime@moi.gov.mk, до Секторот за компјутерски криминал и дигитална форензика.
Зачувајте ги корисничките имиња, адресите на профилите, линковите и заканувачките пораки што веќе ги имате. Не преземајте и не препраќајте сексуално експлицитни материјали со малолетници и не влегувајте во конфронтација со лицата што се закануваат.
Ако постои непосредна опасност за животот или безбедноста на детето, потребна е итна полициска и медицинска помош, наместо да се чека одговор по електронска пошта.
За Македонија, следните важни информации се дали има регистрирани пријави, како се поврзуваат полицијата, училиштата и службите за поддршка и каква помош добиваат семејствата. Доставениот апел не ги содржи тие податоци. Предупредувањето е почеток; заштитата зависи и од достапна помош и навремено постапување.
