На 21 ноември Обединетите нации го одбележуваат Светскиот ден на телевизијата. Генералното собрание го прогласи во 1996 година, во спомен на првиот Светски форум за телевизија, одржан истата година во Њујорк. Тогаш телевизорот беше центар на домот и главен извор на вести за повеќето луѓе. Триесет години подоцна, прашањето е поинакво. Сè уште гледаме видеосодржини, повеќе од кога било досега, но младите ретко ги гледаат на националната телевизија.
Бројките на Институтот „Ројтерс“ при Универзитетот во Оксфорд добро ја покажуваат промената. Меѓу младите од 18 до 24 години, 39 отсто велат дека социјалните мрежи им се главен извор на вести, во споредба со 21 отсто во 2015 година. Телевизијата во истиот период бележи пад од 28 на 21 отсто. Најмногу вести младите гледаат на Инстаграм, Јутјуб и ТикТок. Фејсбук, кој пред десетина години беше неприкосновен, сега е на маргините. Најновиот Дигитален извештај за вестите, објавен во јуни 2026 година, бележи пресврт: за првпат социјалните и видеоплатформите ги претекнаа веб-страниците и апликациите на медиумите како извор на онлајн-вести на глобално ниво. Повеќе од половина од младите на возраст од 18 до 24 години велат дека вестите најчесто ги добиваат преку социјалните мрежи, видеоплатформите или вештачката интелигенција.
Сепак, не е точно дека младите воопшто не гледаат телевизија. Според Европската радиодифузна унија, половина од младите Европејци и понатаму гледаат телевизија барем еднаш неделно, додека просечниот Европеец во 2025 година пред телевизорот поминувал повеќе од три часа дневно. Истражувачите на „Ројтерс“ забележуваат дека младите не ги сакаат само кратките видеа. Тие гледаат и подолги содржини, често на паметен телевизор, но преку Јутјуб. Екранот во дневната соба преживеа. Програмската шема не.
Кај нас сликата е слична, само со малку задоцнување. Истражувањето на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, спроведено од крајот на декември 2025 до крајот на јануари 2026 година, покажува дека телевизијата и социјалните мрежи се речиси изедначени како секојдневни извори на информации, додека порталите се на третото место. Истото истражување бележи и ниска доверба во вестите од социјалните мрежи, како и значителен дел граѓани кои не веруваат во ниту еден медиум.
Тука се отвора прашањето за безбедноста и квалитетот на информациите. Кога вестите доаѓаат преку алгоритам, нема уредник кој одговара за нивниот редослед, контекст и проверка на фактите. На ТикТок и Инстаграм повеќето корисници не бараат вести, туку тие им се појавуваат меѓу забавните содржини. Повеќе од половина од младите што се информираат преку мрежите велат дека повеќе внимание посветуваат на креаторите и познатите личности отколку на новинарите. Тоа не е нужно лошо, бидејќи некои креатори работат одговорно. Но, истражувањата покажуваат дека младите се свесни за ризикот: 60 отсто се загрижени дали можат да разликуваат вистинито од лажно на интернет. Кон ова се додава и вештачката интелигенција, чии четботови за информирање неделно ги користи речиси секој шести млад човек.
За македонските телевизии, а особено за јавниот сервис, пораката е јасна. Младата публика не се враќа во терминот за Дневник, па информацијата треба да стигне до неа таму каде што се наоѓа: во проверени видеа на Јутјуб, во кратки формати со јасно наведени извори и во содржини што ја почитуваат нејзината интелигенција. Ако медиумите не го направат тоа, просторот ќе го пополнат оние што не се обврзани со новинарски стандарди и етички кодекс.
