Каде се сите? Познатото прашање на физичарот Енрико Ферми зошто, ако во Универзумот има толку многу потенцијално населиви светови, сè уште не сме забележале напредна вонземска цивилизација – можеби има поедноставно објаснување.

Нова научна студија сугерира дека проблемот можеби не е во тоа што животот на другите планети не постои, туку во тоа што голем дел од него едноставно сè уште не стигнал до сложени форми. Истражувањето го предводел Крис Даути, професор по еко-информатика на Универзитетот во Северна Аризона, а е објавено во „International Journal of Astrobiology“.

Главната идеја е дека еволуцијата не зависи само од тоа колку долго постои една планета. Клучен фактор е и количината енергија што животот може да ја искористи.

Не е доволно планетата да биде стара

На Земјата, растенијата преку фотосинтеза ја претвораат сончевата енергија во хемиска енергија која го поддржува речиси целиот екосистем. Затоа, според авторите на студијата, планета што е милијарди години постара од Земјата не мора да има и понапреден живот.

Ако прима многу помалку светлина, ако е постудена или ако условите на нејзината површина ограничуваат колку енергија можат да произведат растенијата, еволуцијата може да се одвива многу побавно. На Земјата разликата се гледа и денес: топлите и влажни региони имаат многу поголема продуктивност и биолошка разновидност од студените и суви области. Според истата логика, помлада, но потопла и попогодна планета теоретски би можела да има поразвиен биолошки свет од многу постара планета со лоши услови за фотосинтеза.

Црвените џуџиња можеби се клучот

Многу од егзопланетите за кои научниците сметаат дека би можеле да бидат погодни за живот орбитираат околу црвени џуџиња. Овие ѕвезди можат да бидат многу постари од Сонцето, што на прв поглед би сугерирало дека нивните планети имале многу повеќе време за развој на животот. Но тие ѕвезди испуштаат многу помалку светлина од Сонцето.

Дополнителен проблем е што дел од нивните планети веројатно се плимно заклучени. Тоа значи дека едната страна постојано е свртена кон ѕвездата, додека другата е во вечна ноќ. Таквите услови би можеле значително да ја ограничат количината светлина достапна за фотосинтеза. Ако има помалку фотосинтеза, има и помалку енергија што може да циркулира низ екосистемот, а тоа, според студијата, може да го забави и долгорочниот развој на сложен живот.

Што покажува примерот со TRAPPIST-1e?

Истражувачите посебно ја анализирале егзопланетата TRAPPIST-1e, која се наоѓа на околу 40 светлосни години од Земјата. Според нивните пресметки, оваа планета апсорбирала само околу 21 отсто од количината јаглерод што ја апсорбирала Земјата, иако е значително постара.

Авторите сметаат дека тоа би можело да укажува на многу порана фаза од еволутивниот развој, можеби свет во кој доминира микробниот живот. Истражувачите направиле слични пресметки за вкупно 29 егзопланети во нашето космичко соседство.

Според моделите, само две – GJ 1061c и K2-3d – можеби имаат услови под кои еволуцијата би можела да се одвива побрзо отколку на Земјата. Причината е комбинација од нивната големина, температура, количината светлина што ја добиваат и староста.

Уште три планети, според пресметките, би можеле да имаат развојна фаза приближна на онаа на Земјата во мезозоикот – ерата во која доминирале диносаурусите.

А можеби вонземјаните едноставно не стигнале до нас

Овие резултати нудат можно објаснување за Фермиовиот парадокс. Ако голем дел од планетите што се погодни за живот имаат многу помалку енергија достапна за фотосинтеза, тогаш можеби има многу живот во Универзумот, но најголемиот дел од него никогаш не стигнал до фазата на сложени организми, интелигенција или технологија.

„Нашето ѕвездено соседство можеби е тивко затоа што повеќето планети слични на Земјата веројатно заостануваат зад нас во еволуцијата и сè уште се во микробна фаза“, објаснува Даути.

Тоа, сепак, не значи дека студијата докажува дека вонземски цивилизации не постојат. Напротив, авторите не ја исклучуваат можноста за високоразвиен живот. Нивниот модел само сугерира дека, во дел од потенцијално населивите светови, условите можеби не дозволуваат еволуцијата да стигне толку далеку колку што стигнала на Земјата.

Ако оваа хипотеза е точна, тишината на Универзумот можеби не значи дека сме сами. Можеби едноставно сме меѓу оние што стигнале малку порано.