Победата на демократите истовремено ѝ помага и ѝ одмага на Европската комисија во Брисел. Ѝ помага затоа што го ослабува аргументот дека Европа мора да ги ублажи правилата за да не заостане зад САД. Но, истовремено ѝ ја отежнува позицијата бидејќи Комисијата повеќе нема на кого да ја префрли одговорноста.

Ако продолжи со попуштањето и ублажувањето на регулативата, нема да може да тврди дека е принудена на тоа од Вашингтон. Ќе биде јасно дека станува збор за нејзин избор.

Првиот тест ќе биде тековната ревизија на Законот за дигитални пазари, а вториот – ревизијата на Законот за дигитални услуги во 2027 година. Тогаш ќе стане појасно дали досегашното попуштање било тактички потег или трајна промена на политичкиот курс.

Неочекувано приближување на ставовите

Во претстојните дебати Брисел ќе има уште еден аргумент: сè потешко е да се тврди дека Европа сама си го кочи развојот со своите правила, бидејќи демократското мнозинство во САД и Европа сега имаат послични ставови за вештачката интелигенција од кога било досега.

Во изминатите две години тие беа на спротивставени позиции. Администрацијата на Доналд Трамп ги претставуваше САД како земја на слободен развој на вештачката интелигенција, а Европа како бирократски систем што ја задушува иновацијата со прекумерна регулација. Токму врз таа слика Вашингтон го засноваше притисокот врз Брисел.

Американските гласачи сега, меѓу другото, гласаа и против прекумерната моќ на технолошките милијардери. А ограничувањето на таа моќ е една од основните идеи врз кои Европа со години ги гради своите дигитални правила – од Законот за вештачка интелигенција до законите што ги регулираат големите дигитални платформи.

Што може, а што не може новиот Конгрес?

Тоа не значи дека притисокот врз Брисел ќе престане. Американскиот претседател има широки уставни овластувања во надворешната и трговската политика, а Трамп дополнително ги прошири преку извршни уредби и правни маневри со кои го заобиколува Конгресот.

Фил Гордон, поранешен советник за национална безбедност на Камала Харис, за „Политико“ посочил дека Трамп командува со војската, ги контролира царините и трговските договори и може да ги блокира законите што демократите би му ги испратиле.

Според анализата на „Политико“, на демократите им остануваат буџетските овластувања, сослушувањата и можноста да поставуваат услови во законите што Белата куќа сака да ги усвои. Кога станува збор за Европа, демократскиот Конгрес веројатно нема да организира сослушувања за наводната „европска цензура“ врз американските платформи. Многу поверојатно е да се одржат сослушувања на кои директорите на компаниите за вештачка интелигенција ќе сведочат под заклетва – нешто што прогресивните политичари го побараа веднаш по изборите.

Европа може да стане мета на политичкото незадоволство

Искусни дипломати предупредуваат дека последиците од изборите би можеле да бидат и спротивни од очекувањата. Волфганг Ишингер, долгогодишен претседавач на Минхенската безбедносна конференција, за „Политико“ изјавил дека Европа треба да се подготви за повеќе тензии и нови барања од Трамп, а не за помирни трансатлантски односи.

„Политико“ проценува дека ослабениот Трамп би можел да се обиде да ја демонстрира својата моќ на меѓународната сцена, каде што Конгресот има помалку можности да го запре. Европските дигитални правила и досега беа меѓу неговите цели.

Во следните две години Вашингтон ќе биде зафатен и со истраги поврзани со војната со Иран, работата на ФБИ, деловните активности и збогатувањето на Трамп, како и со документите поврзани со Џефри Епстин. Според „Политико“, поради тоа може да остане малку политички простор и внимание за сериозно законодавство во областа на вештачката интелигенција и за смирување на односите со Брисел.

Американските технолошки компании меѓу две регулаторни рамки

Најголемите губитници од ваквиот развој би можеле да бидат американските технолошки гиганти. Тие се надеваа дека единствен, поблаг федерален закон за вештачка интелигенција ќе стане модел што ќе им овозможи полесно да преговараат и со Европа.

Наместо тоа, во следните две години веројатно ќе мора да се справуваат со околу педесет различни закони на американско ниво, донесени во одделните сојузни држави, како и со европските регулативи.

Покрај тоа, технолошките компании изгубија и дел од политичкиот капитал. Технолошките милијардери вложија рекордни суми во изборната кампања, но нивните кандидати претрпеа тежок пораз во она што на социјалните мрежи веќе го нарекуваат „син бран“ – „Блуенами“.

А што значи ова за Хрватска?

За хрватските компании што развиваат производи базирани на американски модели за вештачка интелигенција, засега ништо веднаш не се менува. И понатаму важат европските правила и рокови, вклучително и обврската за означување содржини генерирани со вештачка интелигенција, која треба да стапи на сила во декември.

На подолг рок, приближувањето на американските и европските ставови е добра вест за помалите компании. Тоа го намалува ризикот правилата на игра да бидат одредувани исклучиво преку договор меѓу Вашингтон и неколку технолошки компании од Калифорнија.