Морбилите, болест за која постои ефикасна вакцина, повторно стануваат здравствен проблем во регионот. Во Србија од почетокот на 2026 година се регистрирани 30 заболени, од кои дури 25 во октомври и во првата половина на ноември.
Најсериозна е состојбата во Бор, каде што е прогласена епидемија, а досега се потврдени 21 случај. Според податоците на српскиот Институт за јавно здравје „Батут“, новозаболени има и во Белград, Пожаревац и на подрачјето во надлежност на Заводот за јавно здравје во Косовска Митровица.
Меѓу заразените е и здравствен работник од Пожаревац, кој претходно бил во контакт со пациент од Бор. Овој случај го нагласува ризикот од ширење на инфекцијата и во здравствените установи.
Болеста најлесно се шири таму каде што недостига вакцинација
Особено загрижува податокот дека најголемиот број заболени се невакцинирани деца помлади од четири години.
Според официјалните податоци, во Србија во 2025 година само 72,8 проценти од децата ја примиле првата доза од МРП-вакцината, која штити од морбили, заушки и рубеола. Опфатот со втората доза изнесувал 91 процент.
За спречување на ширењето на морбилите потребен е вакцинален опфат од најмалку 95 проценти со две дози.
Разликата меѓу препорачаниот и реалниот опфат создава услови вирусот повторно да циркулира, особено меѓу децата кои не се вакцинирани или не ја завршиле имунизацијата.
Морбилите не се само детски осип
Иако често се поврзуваат со детска возраст, морбилите можат да предизвикаат сериозни здравствени последици и кај возрасните.
Болеста започнува со висока температура, кашлица, течење на носот и црвенило на очите, по што се појавува карактеристичен осип.
Кај дел од заболените може да дојде до воспаление на белите дробови, воспаление на средното уво и енцефалитис, односно воспаление на мозокот. Во најтешките случаи можен е и смртен исход.
Вирусот се пренесува преку воздухот и е толку заразен што едно инфицирано лице може да зарази голем број незаштитени луѓе во својата околина.
Европа веќе бележи илјадници случаи
Србија не е единствената земја што се соочува со повторно ширење на морбилите.
Според податоците на Светската здравствена организација, во европскиот регион од почетокот на 2026 година до 30 септември биле регистрирани 15.239 случаи.
Најголем број заболени се пријавени во Казахстан, Русија, Турција и Обединетото Кралство, а во истиот период биле регистрирани и два смртни исхода.
Здравствените власти предупредуваат дека патувањата и недоволната имунизација можат да придонесат за создавање нови жаришта, особено во средини каде што има поголем број невакцинирани лица.
Тоа не значи дека е потврдено пренесување на инфекцијата од Србија во Северна Македонија, но состојбата во соседството ја нагласува важноста од редовно следење на вакциналниот опфат.
Прашањето не е дали вирусот може да се врати, туку колку сме заштитени
Повторната појава на морбили покажува дека болестите што можат да се спречат со вакцинација не исчезнуваат трајно доколку се намали колективната заштита.
Српските здравствени власти повикуваат родителите да го проверат вакциналниот статус на своите деца и да ги примат пропуштените дози во согласност со календарот за имунизација.
Случувањата во Бор се потсетник дека епидемија може да се појави и од релативно мал број почетни случаи, особено кога вирусот ќе стигне до заедница со недоволна вакцинална заштита.
Од таа причина, превенцијата останува многу поважна од реакцијата откако болеста веќе ќе почне да се шири.
