Над 450.000 смртни случаи до февруари: Научниците предупредуваат на опасноста од „супер Ел Нињо“

Екстремните горештини предизвикани од силниот климатски феномен Ел Нињо би можеле да придонесат за 451.000 дополнителни смртни случаи во светот во периодот од јуни 2026 до февруари 2027 година.

Светот се соочува со еден од најсилните забележани климатски феномени Ел Нињо, кој дополнително ги зголемува температурите на планетата и носи ризици од екстремни горештини, суши, поплави и нарушувања во производството на храна.

Според анализата на Climate Impact Lab, објавена во септември 2026 година, дополнителните температурни екстреми поврзани со овој феномен би можеле да предизвикаат до 451.000 дополнителни смртни случаи во споредба со очекуваната смртност од горештини во вообичаена година.

Проценката се однесува на целиот свет и на деветмесечниот период од јуни 2026 до крајот на февруари 2027 година.

Истражувачите нагласуваат дека оваа бројка не ги вклучува сите смртни случаи поврзани со климатските промени, туку го проценува дополнителниот ризик од горештините што ги носи актуелниот Ел Нињо.

Што е „супер Ел Нињо“ и зошто е опасен?

Ел Нињо е природен климатски феномен што се јавува кога површинските води во централниот и источниот тропски дел на Тихиот Океан стануваат потопли од вообичаеното.

Овие промени влијаат врз атмосферската циркулација, врнежите и температурите во различни делови од светот.

Во некои региони Ел Нињо носи суши и екстремни горештини, додека во други го зголемува ризикот од обилни дождови и поплави.

Особената опасност во 2026 година е што феноменот се развива во услови кога глобалните температури веќе се зголемени поради климатските промени предизвикани од човечките активности.

Светската метеоролошка организација уште во септември предупреди дека Ел Нињо може да достигне многу силен интензитет.

Според најновата проценка на американската Национална океанска и атмосферска администрација (NOAA), од 12 ноември 2026 година, постои повеќе од 79 проценти веројатност силните до многу силни услови на Ел Нињо да продолжат во периодот јануари–март 2027 година.

Каде се очекуваат најтешките последици?

Истражувачите проценуваат дека најголемиот број дополнителни смртни случаи поврзани со горештините ќе биде забележан во тропските земји.

Меѓу најизложените се Нигерија, Индонезија, Судан, Индија и Бразил.

За периодот од септември 2026 до февруари 2027 година, моделот предвидува околу 31.400 дополнителни смртни случаи во Нигерија, 19.300 во Индонезија и 17.600 во Судан.

САД исто така се меѓу дваесетте земји со најголем проектиран број дополнителни смртни случаи, со приближно 3.500.

Особено ранливи се жителите на регионите со високи температури, ограничен пристап до здравствена заштита и недоволна инфраструктура за ладење.

Најголем ризик имаат повозрасните лица, луѓето со хронични заболувања, малите деца и работниците што подолго време престојуваат на отворено.

Како научниците стигнале до бројката од 451.000?

Проекцијата не е произволна проценка, туку резултат на климатски и статистички модели.

Истражувачите ја анализирале врската меѓу температурите и дополнителната смртност во 24.378 региони низ светот.

За споредба биле користени податоци за просечната месечна смртност поврзана со горештините во периодот од 1996 до 2025 година.

Овие податоци потоа биле комбинирани со прогнозите за дополнително затоплување предизвикано од Ел Нињо.

Авторите користеле методи што претходно биле предмет на научна рецензија, но самата нова проекција, во моментот на нејзиното објавување, сè уште не била рецензирана како посебен научен труд.

Тоа значи дека бројката треба да се чита како проценет ризик кој зависи од понатамошните временски услови и преземените мерки за заштита.

Опасноста не завршува со февруари

Иако проекцијата за 451.000 дополнителни смртни случаи го опфаќа периодот до февруари 2027 година, научниците предупредуваат дека последиците би можеле да продолжат и во следните месеци.

Според нив, зголемената смртност поврзана со горештините би можела да се задржи до јуни или јули 2027 година.

Истражувачите го опишуваат актуелниот Ел Нињо и како предупредување за иднината, бидејќи високите температури што ги носи денес се приближуваат до условите што климатските модели ги предвидуваат како почести во наредните децении.

Професорката Фридерике Ото од Империјал колеџ во Лондон предупредува дека природните климатски феномени стануваат поопасни бидејќи се случуваат во свет што е значително потопол поради човечкото влијание.

Ризик и за производството на храна

Ел Нињо не влијае само врз температурите и здравјето.

Промените во врнежите, сушите и поплавите можат сериозно да го нарушат земјоделското производство, особено во земјите што зависат од сезонските дождови.

Светската програма за храна на Обединетите нации предупреди дека последиците од силниот Ел Нињо можат да доведат до акутна несигурност во снабдувањето со храна за околу 50 милиони луѓе.

Во регионите погодени од суша може да се намалат земјоделските приноси, да се зголемат цените на храната и дополнително да се влошат условите за живот на сиромашните домаќинства.

Историјата покажува дека силните појави на Ел Нињо можат да бидат поврзани со големи хуманитарни кризи, особено кога временските екстреми се совпаднуваат со сиромаштија и недоволна инфраструктура.

Што значи ова за Македонија и Балканот?

Иако најголемиот директен ризик од актуелните екстремни горештини е предвиден во тропските региони, климатските нарушувања можат да имаат пошироки економски последици.

За Македонија и Балканот, особено важно е влијанието врз производството и цените на храната, водните ресурси и енергетските пазари.

Меѓутоа, глобалната проценка за 451.000 дополнителни смртни случаи не може директно да се пренесе на Македонија.

Не постои основа од оваа анализа да се извлече конкретна прогноза за бројот на смртни случаи во земјава.

Исто така, Ел Нињо не значи автоматски дека секоја земја ќе има потопла зима или ист вид временски екстреми.

Неговото влијание зависи од регионот, сезоната и другите атмосферски процеси.

Може ли да се спречат илјадници смртни случаи?

Научниците нагласуваат дека проекциите не треба да се разберат како неизбежна трагедија.

Напротив, нивната цел е навреме да се утврдат местата со најголем ризик и да се преземат мерки за заштита на населението.

Меѓу препораките се подобри системи за рано предупредување за топлотни бранови, отворање јавни простории за разладување, поголеми здравствени капацитети во периодите на екстремни горештини и посебни мерки за работниците на отворено.

Авторката на анализата, д-р Тама Карлтон од Универзитетот на Калифорнија во Беркли, предупредува дека здравствените системи мора да се подготвуваат за временски услови што во иднина би можеле да станат почести.

Проценката од 451.000 дополнителни смртни случаи е сериозно предупредување за можните последици од екстремните горештини, но и показател колку навремените мерки можат да бидат важни.


Бидејќи разликата меѓу научната проекција и вистинскиот број жртви може да зависи токму од тоа колку брзо ќе реагираат државите.

е-Трн да боцка во твојот инбокс