Секоја есен се повторува истата реченица: „Преку летото бев многу на сонце, сигурно имам доволно витамин Д“. Но, само времето поминато на сонце не е доволно за да се знае какво е нивото на овој витамин во организмот.
Витаминот Д се создава во кожата под влијание на сончевото УВБ-зрачење, но количината што организмот ја произведува зависи од повеќе фактори, меѓу кои се сезоната, времето поминато на отворено, пигментацијата на кожата, возраста, облеката и употребата на кремови со заштитен фактор.
Затоа, чувството дека сте поминале „доволно време на сонце“ не е сигурен показател дека имате оптимално ниво на витамин Д.
Зошто е важен витаминот Д?
Витаминот Д има важна улога во одржувањето на здравјето на коските, бидејќи му помага на организмот да го апсорбира калциумот. Ниското ниво може да придонесе за нарушување на минерализацијата на коските и, при изразен недостиг, да го зголеми ризикот од проблеми со нивното здравје.
Витаминот Д има улога и во нормалното функционирање на имунолошкиот систем. Сепак, не треба да се сфати како препарат што автоматски ќе спречи настинка или вирусна инфекција. Најголемата корист од суплементацијата е кај луѓето кај кои постои недостиг или зголемен ризик од него.
Дали сонцето во текот на летото е доволно?
Не секогаш. Луѓето денес значителен дел од денот го поминуваат во затворени простории, а кога се на отворено, кожата често е покриена или заштитена со крем со висок заштитен фактор. Исто така, количината на УВБ-зрачењето што стигнува до кожата зависи од сезоната, географската широчина, времето од денот и атмосферските услови.
Поради тоа, дури и по сончево лето, кај дел од луѓето може да се утврди недоволно ниво на витамин Д.
Како да дознаете дали ви недостига?
Најсигурен начин е лабораториска анализа на крв за 25-хидроксивитамин Д [25(OH)D], која се користи за проценка на статусот на витамин Д во организмот. Особено е важно да се разговара со лекар доколку постои ризик од недостиг или ако имате симптоми и состојби поради кои може да биде потребна проверка.
Самото чувство на замор, на пример, не е доволно за да се заклучи дека причината е недостиг на витамин Д, бидејќи може да биде поврзано со голем број други фактори.
А што е со суплементите?
Потребата од витамин Д варира од човек до човек. Возраста, исхраната, изложеноста на сонце и здравствената состојба можат да влијаат врз потребната количина. Затоа не е добра идеја самостојно да се земаат високи дози, особено подолг период. Витаминот Д е растворлив во масти и прекумерниот внес може да доведе до натрупување во организмот и несакани ефекти.
Доколку анализата покаже недостиг, лекарот може да препорача соодветна доза и период на земање, а во некои случаи и дополнителна контрола.
Не заборавајте на исхраната
Покрај изложеноста на сонце, одредена количина витамин Д може да се внесе и преку храната. Меѓу изворите се масните риби, жолчката од јајце и некои намирници збогатени со витамин Д.
За здравјето на коските важни се и доволниот внес на калциум, физичката активност и целокупниот начин на живот.
Дали септември е вистинско време за проверка?
Почетокот на есента може да биде практичен период за проценка на витамин Д кај луѓето кај кои постои причина за тоа, особено по периодот со повеќе или помалку изложеност на сонце. Но, не значи дека секој човек задолжително треба да прави анализа или да зема суплементи. Потребата се проценува индивидуално.
Најважно е да не се потпирате само на тоа колку сонце сте виделе во текот на летото. Ако постои сомнеж за недостиг, едноставна крвна анализа и совет од лекар можат да дадат многу попрецизен одговор.
Често поставувани прашања
Дали сонцето во текот на летото гарантира доволно витамин Д?
Не. Создавањето витамин Д зависи од повеќе фактори, меѓу кои изложеноста на УВБ-зрачење, сезоната, времето поминато на отворено, облеката и употребата на заштитни кремови.
Како најсигурно да проверам дали имам доволно витамин Д?
Со лабораториска анализа на крв за 25-хидроксивитамин Д [25(OH)D]. Резултатот треба да се толкува во контекст на возраста, здравствената состојба и другите фактори.
Дали секој треба да зема витамин Д во текот на зимата?
Не нужно. Суплементацијата зависи од индивидуалниот ризик, исхраната, изложеноста на сонце и, кога е потребно, резултатите од анализите. За дозата најдобро е да се консултирате со лекар.
Зошто е важен витаминот Д?
Најпознат е по улогата во апсорпцијата на калциумот и одржувањето на здравјето на коските, а има улога и во нормалното функционирање на имунолошкиот систем.
