Микропластиката е насекаде во океаните, храната, воздухот, па дури и во човечкото тело. Но, колку од овие ситни пластични честички има во просторот во кој секојдневно живееме? Ново истражување, објавено во списанието Journal of Hazardous Materials Advances, покажува дека микропластиката и нанопластиката се присутни во домашната прашина во сите 105 испитани домаќинства во Холандија.
Истражувањето го спровел тим предводен од научници од Универзитетот во Утрехт. Во период од четири месеци, истражувачите собирале примероци од прашина од домовите, а потоа во лабораторија ја анализирале со специјализирана техника за откривање и идентификување на пластичните честички.
Во секој дом биле пронајдени микропластика и нанопластика
Резултатите покажале дека сите испитани домаќинства содржеле микропластика и нанопластика. Најголем дел од честичките потекнувале од полиетилен терефталатот (PET), еден од најчесто користените видови пластика. PET се користи за производство на различни производи, меѓу кои и пластична амбалажа и текстилни влакна.
Истражувачите забележале и дека домовите со повеќе жители во просек имале повисоки концентрации на микропластични и нанопластични честички. Количината на честички била поголема во есенските и зимските месеци, кога проветрувањето е поретко, а луѓето поминуваат повеќе време во затворени простории.
Пластиката најверојатно доаѓа од самиот дом
Еден од интересните наоди е дека честотата на отворање на прозорците и загадувањето на надворешниот воздух не биле поврзани со количината на микропластика во домашната прашина. Тоа укажува дека значаен дел од пластичните честички се создаваат или се акумулираат во самиот дом, наместо да влегуваат од надвор.
Извори можат да бидат различни пластични предмети, синтетички материјали и текстил, кои со текот на времето ослободуваат ситни честички во домашната средина.
Правосмукалката можеби не е секогаш најдобро решение
Еден од најизненадувачките резултати се однесува на чистењето. Истражувачите не откриле дека почестото користење правосмукалка значително го намалува присуството на микропластика. Напротив, почестото правосмукање било поврзано со поголема застапеност на поликарбонатни микропластични и нанопластични честички.
Едно можно објаснување е дека правосмукалката ги нарушува насобраните честички во прашината, дел од нив повторно ги внесува во воздухот, а потоа тие се таложат на други површини. Од друга страна, комбинацијата на правосмукање и бришење со влажна крпа се покажала поефикасна во отстранувањето на полиетиленските честички.
Сепак, авторите нагласуваат дека се потребни дополнителни истражувања за да се утврди како различните начини на чистење влијаат врз концентрацијата на микропластика во домовите.
Како да ја намалиме изложеноста?
Истражувачите посочуваат дека прочистувачите на воздух со HEPA-филтри би можеле да помогнат во отстранувањето на дел од пластичните честички од воздухот. Микропластиката може да има големина од неколку милиметри до микрометарски размери, додека нанопластиката е уште помала. HEPA-филтрите се дизајнирани да задржуваат голем дел од честичките со големина околу 0,3 микрометри и поголеми, па можат да отстранат дел од микропластичните честички што циркулираат во воздухот.
Потенцијален извор на изложеност е и перењето облека, бидејќи синтетичкиот текстил може да ослободува пластични влакна. Овој извор, сепак, не бил опфатен со конкретното истражување.
Најголемото прашање допрва треба да се одговори
Фактот дека микропластиката и нанопластиката се присутни во сите испитани домови е причина за загриженост, но самото откривање на честичките не кажува каков е нивниот здравствен ефект. Научниците сè уште не знаат во целост колкава изложеност е штетна за човекот, ниту кои количини или видови пластични честички претставуваат најголем ризик.
„Пронаоѓањето микро- и нанопластика насекаде е загрижувачко, но вистинскиот предизвик е да разбереме што значи оваа изложеност за здравјето“, изјавил Роел Вермелен од Универзитетот во Утрехт, еден од авторите на истражувањето. Истражувачкиот тим веќе собрал и примероци од крв и урина од испитаниците. Тие анализи би можеле да дадат дополнителни информации за тоа дали и како изложеноста на микропластика во домашната средина се поврзува со присуството на пластични честички во човечкиот организам.
Засега, научниците се воздржуваат од заклучок дека домашната микропластика директно предизвикува здравствени проблеми. Но, едно е сè појасно: пластиката не е само проблем на животната средина – таа е присутна и во просторот во кој живееме секој ден.
