Европската Унија успеа да договори кој ќе учествува во мировните разговори за Украина, но остана без конечен договор за едно од најтешките прашања – кој ќе ги обезбеди милијардите евра потребни за продолжување на финансиската поддршка на Киев.

На неформалниот самит во Даблин, европските лидери се согласија во следната рунда мировни разговори да учествуваат претставници на европските институции и пет држави – Германија, Франција, Италија, Полска и Обединетото Кралство.

Но дипломатскиот договор за европското претставување не ги отстрани финансиските несогласувања меѓу земјите членки.

Украина се соочува со проценет недостиг од околу 70 милијарди евра за 2027 година, а од Европската Унија се очекува да обезбеди приближно 45 милијарди евра.

Токму распределбата на овој товар создава нов судир во Брисел.

Германија го условува седумгодишниот европски буџет

Германскиот канцелар Фридрих Мерц предупреди дека Берлин нема да го поддржи следниот повеќегодишен буџет на Европската Унија за периодот 2028–2034 година доколку сите земји членки не прифатат правично да учествуваат во финансирањето на Украина.

Во писмо испратено до претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, Мерц побара заедничка финансиска одговорност и долгорочно решение за украинските потреби.

Позицијата на Берлин произлегува од оценката дека товарот на билатералната помош не е рамномерно распределен и дека мал број земји обезбедуваат непропорционално голем дел од поддршката.

Но ваквото условување отвора нов проблем: финансиската помош за Украина се поврзува со буџетот од кој зависат и бројни други европски политики, вклучително регионалниот развој, земјоделството и финансирањето на заедничките приоритети.

Повеќегодишната финансиска рамка на ЕУ се усвојува едногласно, што значи дека несогласувањето околу Украина може да ги усложни и преговорите за идната распределба на европските средства.

Четири земји одбиваат да учествуваат во новата финансиска обврска

Унгарија, Словачка, Чешка и Бугарија изразија противење на барањето сите членки да учествуваат во новото финансирање на Украина.

Словачкиот премиер Роберт Фицо го оцени германскиот притисок како уцена, додека и од Чешка пристигнаа критики за условувањето на идниот европски буџет.

Овие разлики не се само политички. Тие се однесуваат на тоа кој ќе ја гарантира финансиската помош, како ќе се распределат обврските и дали поединечни држави ќе можат да останат надвор од заедничките механизми.

Претходниот заем од 90 милијарди евра за Украина веќе покажа колку е тешко да се обезбеди согласност од сите членки. Унгарија, Словачка и Чешка тогаш добија можност да не учествуваат во финансиските обврски на тој механизам.

Германија сега бара поинаков пристап, со кој одговорноста за поддршката ќе биде заедничка.

Мировните преговори напредуваат, финансискиот договор се одложува

На самитот во Даблин, европските лидери се фокусираа на обезбедување место во преговорите меѓу Украина, Русија и Соединетите Американски Држави.

Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта потврди дека Европа ќе испрати тим дипломати, наместо еден претставник.

Ваквиот модел треба да овозможи учество и на Обединетото Кралство, кое не е членка на Европската Унија, но има важна улога во европската безбедност и поддршката на Украина.

Сепак, учеството на европските претставници не значи дека меѓу самите европски држави постои целосна согласност за финансиските и безбедносните обврски што би произлегле од евентуален мировен договор.

Распределбата на финансиската помош е одложена за специјалниот состанок на Европскиот совет на 26 и 27 ноември во Брисел.

До тогаш Европската комисија треба да ги претстави релевантните предлози за покривање на украинските финансиски потреби.

Украина станува тест и за европското буџетско единство

Спорот околу 45 милијарди евра има пошироки последици од непосредната помош за Украина.

Европската Унија истовремено преговара за својот следен седумгодишен буџет, се соочува со потреба од поголеми одбранбени трошоци и треба да обезбеди средства за сопствените економски и развојни приоритети.

Во такви услови, секое ново заедничко финансиско задолжување или гаранција отвора прашања за распределбата на обврските меѓу членките.

За земјите што се нето-приматели на европски средства, исходот од овие преговори е важен и поради идното финансирање на регионалниот развој.

За земјите што обезбедуваат најголем дел од средствата, клучно е прашањето колкав дополнителен товар ќе преземат нивните јавни финансии.

ЕУ се обидува да настапи со единствен глас во мировните преговори за Украина, но финансиските несогласувања покажуваат дека заедничката дипломатска позиција не значи и автоматска согласност околу трошоците.

Самитот во Даблин донесе решение за европското претставување на преговарачката маса. Договорот за тоа како ќе се финансира поддршката за Украина допрва треба да се постигне.

Токму затоа состанокот во Брисел на 26 и 27 ноември ќе биде важен тест дали европските лидери можат да ја претворат политичката поддршка за Украина во заедничка финансиска обврска.