Сликите од улиците на Гвадалахара и Мексико Сити го пренасочија вниманието на мексиканската јавност од високата политика кон прашањата од кои зависи секојдневниот живот: безбедна вода за пиење, достапни лекови и функционални јавни здравствени услуги.
Масовните судири меѓу демонстрантите и полицијата во сојузната држава Халиско, поттикнати од кризата со водоснабдувањето, се совпаднаа со блокадите на главните сообраќајници во престолнината, предводени од лекари и медицински персонал.
Настаните ги разгореа сомнежите за стабилноста на втората најголема економија во Латинска Америка. Незадоволството што првично беше насочено кон локалните проблеми со јавните услуги сега се претвора во поширок протест против начинот на кој функционираат институциите.
За претседателката Клаудија Шејнбаум, ова е сериозен внатрешнополитички предизвик во првата година од нејзиниот мандат.
Криза во Халиско: Граѓаните бараат вода што нема да ги загрозува
Повеќе од 10.000 луѓе излегоа на улиците на Гвадалахара, вториот по големина град во Мексико, поради проблемите со водоснабдувањето. Според извештаите, жителите со месеци се жалат дека од чешмите тече матна, темна вода со непријатен мирис.
Испитувања што ги спровеле самите граѓани наводно покажале дека во голем дел од земените примероци нема хлор, а во некои населби биле пронајдени и траги од тешки метали и опасни бактерии. Овие наоди дополнително ја зголемиле загриженоста за безбедноста на водата, иако нивната веродостојност и обемот на загадувањето бараат независна потврда.
Кризата се продлабочила откако властите, поради сушата, го прекинале снабдувањето од браната Лас Пинтас. Според објавените информации, со тоа капацитетот на водоводната мрежа бил намален за околу една третина.
Првиот протест пред резиденцијата на гувернерот на Халиско, Пабло Лемус, завршил со полициска интервенција. Полицијата употребила водени топови и солзавец, а биле приведени 39 лица. Државната комисија за човекови права потоа отворила истрага за наводна прекумерна употреба на сила врз демонстрантите и новинарите што известувале од местото на настанот.
На вториот масовен протест, иако мнозинството демонстранти мирно ги изразувале своите барања, маскирани групи предизвикале сериозни инциденти. Бил запален еден од главните влезови на владината палата, а со молотови коктели и силни петарди биле оштетени влезовите на Конгресот на Халиско и Палатата на правдата.
Меѓу паролите што се слушаат на протестите е и „Повеќе вода, помалку Светско првенство“. Со неа демонстрантите ги критикуваат властите поради вложувањата во спортската инфраструктура, додека водоводните цевки во многу делови од градот се стари и недоволно одржувани.
Лекарите ги блокираат главните улици во Мексико Сити
Додека жителите на Гвадалахара бараат безбедна вода, во Мексико Сити илјадници здравствени работници излегоа на улиците поради ниските плати, недостигот на лекови и тешките услови за работа.
Вработените во Мексиканскиот институт за социјално осигурување, една од најголемите здравствени институции во земјата, ги блокираа главната сообраќајница Пасео де ла Реформа и пристапите кон историскиот центар на престолнината.
Протестите следуваа откако работниците го отфрлија предлогот на федералните власти за зголемување на основните плати за само 2,9 отсто. Синдикатите сметаат дека понудата не е доволна во услови на инфлација и сè потешко функционирање на јавните болници.
Здравствените работници бараат итна набавка на лекови и медицински материјали, зголемување на бројот на вработени за да се намали притисокот врз преоптоварените клиники и издвојување седум отсто од бруто-домашниот производ за здравството.
Незадоволството е насочено и кон синдикалното раководство. Дел од демонстрантите бараат негова смена, обвинувајќи го за тајни договори со владата.
Напнатоста дополнително се зголемила кога демонстрантите се обиделе да ги пробијат безбедносните бариери околу Националната палата, седиштето на федералната извршна власт. Следувале физички судири и туркање со полициските кордони.
Иако Шејнбаум најавува преговори и се обидува да ги смири тензиите, синдикатите почнале да поставуваат протестни кампови на важни крстосници. Тие најавуваат дека нема да се повлечат додека не се исполнат нивните барања.
Дали јавните услуги стануваат најголемиот проблем на владата?
Протестите во двата најголеми урбани центри откриваат проблем што ги надминува поединечните барања на граѓаните: незадоволството од основните јавни услуги сè потешко се контролира со политички ветувања и најави за модернизација.
Кога граѓаните мора да протестираат за да добијат безбедна вода, а лекарите ги блокираат главните улици за да обезбедат основни лекови за пациентите, кризата станува и прашање на доверба во институциите.
За администрацијата на Шејнбаум, клучниот предизвик ќе биде да покаже дека може да одговори на непосредните потреби на населението, одржувањето на водоводната мрежа и состојбата во здравството, наместо да се потпира само на големи инфраструктурни проекти и политички најави.
Дали незадоволството ќе се канализира низ преговори и институционални решенија или ќе прерасне во подолготрајна нестабилност, ќе зависи од тоа колку брзо властите ќе понудат конкретни одговори на барањата на демонстрантите.
