На 24 јули, петнаесетта година по ред, светот го одбележува Меѓународниот ден на грижата за себе – глобален ден на свесност, воспоставен во 2011 година од Меѓународната фондација за грижа за себе, а денес признаен во повеќе од 150 земји. Датумот не е избран случајно, бројките 24/7 симболизираат дека грижата за себе треба да биде постојана практика, а не активност резервирана само за кризни моменти. Домашните податоци покажуваат дека пораката тешко можела да дојде во повистински момент: според Институтот за јавно здравје, повеќе од една третина од граѓаните пријавуваат зголемен стрес, анксиозност или чувство на несигурност, а секој четврти има симптоми на депресија.
Зошто токму 24/7?
Меѓународната фондација за грижа за себе го избрала 24 јули поради симболиката на бројките – 24/7 претставува потсетник дека грижата за здравјето не е обврска само на еден ден во годината, туку треба да биде дел од секојдневниот живот.
Од 2019 година, Светската здравствена организација дополнително го прошири овој концепт преку одбележувањето на Месецот на грижата за себе, кој трае од 24 јуни до 24 јули и кулминира со денешниот датум.
Седумте столба на грижата за себе
Организаторите на денот издвојуваат седум клучни области што ја сочинуваат грижата за себе: здравствена писменост, ментална благосостојба, физичка активност, здрава исхрана, избегнување ризични однесувања, лична хигиена и рационална, информирана употреба на лекови и здравствени услуги.
Концептот не се однесува само на физичкото здравје. Тој подеднакво ги опфаќа менталната благосостојба, секојдневните навики и способноста луѓето да носат информирани одлуки за сопственото здравје.
Бројките во Македонија загрижуваат
Токму менталното здравје е областа во која домашните податоци испраќаат најсилно предупредување. Според анализите на Институтот за јавно здравје, повеќе од една третина од испитаниците изјавиле дека чувствуваат зголемен стрес, анксиозност или несигурност, додека секој четврти пријавил симптоми на депресија.
Истражувањата спроведени по пандемијата на Ковид-19 покажуваат дека младите се особено ранлива категорија. Речиси секој трет адолесцент пријавил симптоми на анксиозност или депресија, што укажува на долготрајните психолошки последици од здравствената и општествената криза.
Дополнително загрижуваат резултатите од меѓународното истражување HBSC (Health Behaviour in School-aged Children), според кои депресивно расположение пријавуваат 53 проценти од 15-годишните девојчиња и 19 проценти од момчињата на иста возраст. Експертите оваа разлика најчесто ја поврзуваат со врсничкото насилство, притисокот од социјалните мрежи и различните начини на кои девојчињата и момчињата ги доживуваат и изразуваат емоционалните тешкотии.
Зошто младите се особено изложени?
Домашните стручни организации предупредуваат дека младите денес се соочуваат со притисоци какви претходните генерации не ги познавале во ваков обем, училишни обврски, постојана изложеност на социјалните мрежи, економска несигурност и неизвесност околу иднината.
Овие фактори често создаваат емоционални состојби што младите не секогаш знаат да ги препознаат, именуваат или да се справат со нив на здрав начин. Токму затоа сè поголемо значење добиваат бесплатните психолошки советувалишта и програмите за психосоцијална поддршка што функционираат во дел од општините.
Што всушност значи грижата за себе?
Иако често се поврзува со симболични активности, слободен ден, спа-третман или „дигитален детокс“ – суштината на грижата за себе е многу подлабока. Таа подразбира доволно сон, редовна физичка активност, балансирана исхрана, свесно справување со стресот и, кога е потребно, навремено барање стручна помош, наместо одложување на проблемот.
Токму признавањето дека понекогаш ни е потребна помош од професионалец е еден од најважните, но и најчесто занемарени аспекти на грижата за сопственото здравје.
Порака што не завршува денес
Со повеќе од една третина од граѓаните кои живеат под зголемен стрес и секој четврти што пријавува симптоми на депресија, Меѓународниот ден на грижата за себе во Македонија не е само симболично одбележување, туку сериозен потсетник. Покрај личната одговорност, неопходна е и системска поддршка поголема достапност на советувалишта, подобро образование за менталното здравје во училиштата и намалување на стигмата поврзана со барањето стручна помош.
Само така грижата за себе ќе стане секојдневна навика, а не тема на која се потсетуваме само еднаш годишно.
