Еврокомесарката за проширување Марта Кос нагласи дека пристапувањето во ЕУ мора да остане врз основа на заслуги, додавајќи дека Украина и Молдавија досега постигнале заеднички напредок, но дека откако ќе се отворат сите преговарачки групи, „земјата што ќе испорача повеќе ќе може побрзо да се движи“ кон членство во Унијата.
Украина и Молдавија го отворија првиот кластер (Основи) во преговорите со ЕУ вчера на меѓувладини конференции во Луксембург, додека Црна Гора затвори уште две поглавја во преговорите за пристапување.
Во меѓувреме, како што рече Кос во интервју за бриселскиот портал „Политико“, ЕУ развива силни заштитни мерки за да осигури дека идните членки на Унијата не можат да отстапат од реформите или да го искористат своето право на вето за да го опструираат блокот.
„Ако новата членка ги почитува правилата, ништо нема да се случи. Ако не го стори тоа, ќе следат силни мерки, а тоа е системот што го градиме“, рече Кос на маргините од состанокот на министрите за надворешни работи.
Според европскиот комесар, Европската комисија веќе „има некои идеи“ за тоа како да го зајакне системот, вклучувајќи заштитни мерки и преодни периоди пред одредени права на членство да бидат целосно признати.
Комисијата се консултира со земјите-членки кои се загрижени дека идното проширување на Унијата би можело да го комплицира донесувањето одлуки и да им овозможи на владите да ги поништат реформите по влезот во ЕУ.
Членките на ЕУ, вклучувајќи ги Франција, Германија и Холандија, инсистираат дека секое проширување мора да биде придружено со гаранции дека реформите ќе траат и дека новите членки нема да го нарушат балансот на моќ во блокот.
Фазен пристап кон европската интеграција
Германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон се меѓу оние кои поддржуваат фазен пристап кон европската интеграција, предлагајќи на земјите од Западен Балкан, како што е Албанија, да им се понудат економски и политички бенефиции пред да станат полноправни членки.
„Она што го гледам сега, промените во последните недели, е дека сè повеќе ангажирани лидери-членки предлагаат идеи. Се надевам дека наскоро ќе можеме да кажеме повеќе, но… врз основа на минатите искуства од некои членови, имавме проблеми бидејќи правилата повеќе не се почитуваа“, изјави Кос за Политико.
Се наведува примерот на Унгарија, која, под водство на поранешниот премиер Виктор Орбан, често ги блокираше напорите за постигнување консензус за прашања како што се санкциите против Русија и го користеше своето вето за да ја забави европската поддршка за Украина. Будимпешта, исто така, имаше замрзнати повеќе од десет милијарди евра од фондовите на ЕУ поради обвинувања за кршење на демократските и судските обврски.
Кос, исто така, потсети дека изработката на договорот за пристапување со Црна Гора започна минатиот месец и рече дека овој документ ќе помогне да се постави модел за идните пристапувања.
„Она што ќе биде ново овој пат, а ќе биде прв пат со договорот за пристапување на Црна Гора во ЕУ… ќе биде како да се обезбеди дека откако земјата ќе стане членка, ќе ги почитува правилата по пет, десет, 15 години“, рече европскиот комесар.
Црногорскиот премиер Милојко Спајиќ неодамна изјави за Политико дека неговата земја „нема да се воздржува од заштитни механизми ако тие придонесуваат за зачувување на кредибилитетот на процесот и довербата меѓу членовите“, под услов да се јасни, предвидливи и да се користат само кога земјата всушност ги прекршува своите обврски.
