Летото во Македонија со децении се поврзува со пазарски тезги полни свеж зеленчук и со едноставни, евтини оброци како летна манџа. Но годинава таа слика значително се менува – основните состојки како домати, пиперки и кромид стануваат сè поскапи, со што и најобичниот летен оброк се претвора во значително поскапа пресметка.
На скопските пазари се забележуваат цени на домати од 200 до 250 денари за килограм, пиперки до 280 денари, краставици до 120 денари, зелка до 80 денари, додека кромидот и компирот се движат околу 40 денари за килограм. Станува збор за производи што се основа на секојдневната исхрана, а не за луксузна храна.
Според податоците за потрошувачката, едно домаќинство во Македонија годишно троши просечно околу 33 килограми домати и 30 килограми пиперки, што дополнително го нагласува ефектот од поскапувањето врз секојдневниот живот.
Инфлациските движења дополнително ја оптоваруваат состојбата. Во април 2026 година, трошоците на животот пораснале за 5,7 проценти на годишно ниво, додека храната и безалкохолните пијалаци бележат континуиран раст. Поскапувањето на транспортот и енергенсите дополнително влијае врз крајната цена на земјоделските производи.
Економистите и производителите предупредуваат дека цената на зеленчукот не зависи само од жетвата, туку и од трошоците за производство, наводнување, работна сила, гориво и складирање. Сите овие фактори се вградуваат во финалната цена што ја плаќа потрошувачот.
Најголем товар сепак чувствуваат пензионерите. Со просечни пензии околу 28.000 денари, а дел од нив и значително пониски, голем дел од месечниот буџет се троши токму на основни намирници. Во такви услови, дури и наједноставниот оброк како летна манџа станува внимателно планирана набавка, наместо секојдневна рутина.
Растечките цени ја менуваат и навиката на купување – граѓаните сè почесто купуваат помали количини, наместо вообичаените поголеми набавки, што дополнително ја отсликува економската несигурност.
Иако платите и пензиите формално растат, нивната реална куповна моќ често не го следи темпото на поскапувањата, што создава чувство дека животниот стандард стагнира или опаѓа.
Во таа смисла, тезгите на пазарите стануваат најдиректен показател за економската реалност. Летната манџа, како симбол на едноставна и достапна храна, сè повеќе ја отсликува пошироката слика за инфлација, трошоци и намалена куповна моќ.
