Денес е 4/20. Додека во Берлин, Амстердам и Торонто луѓето јавно го одбележуваат неофицијалниот светски празник на канабисот, во Македонија истото може да ти донесе прекршочна пријава. Науката одамна утврдила кој е поопасен: алкохолот или марихуаната и одговорот не е во корист на ракијата. Ние сè уште го игнорираме.
420 не е број туку движење кое Македонија го гледа од страна
Датумот 20 април одамна прерасна во неофицијален меѓународен ден на канабисот. Потеклото се поврзува со група средношколци од Калифорнија во 1971 година кои се договарале да се сретнат во 4:20 часот по училиште. Приказната стигна до Grateful Dead, потоа до целата контракултура, а денес е глобален симбол на движењето за легализација. Во Скопје, истиот датум поминува тивко. Можеби затоа што фестивалот на ракија нема конкуренција.
Лек кој постои на хартија, но не и во аптека
Медицинскиот канабис е легален во над 50 земји, вклучувајќи Германија, Франција, Израел и Австралија. Се користи за хронична болка, мачнина кај онколошки пациенти, епилепсија и мултипла склероза, според Светската здравствена организација. Македонија го легализираше медицинскиот канабис во 2016 година. Десет години подоцна, пациентите се уште се борат со бирократија, нередовно снабдување и цени кои не се за секој џеб. Легализацијата без имплементација е само добронамерен документ без значење во реалноста.
Европа легализира, Македонија чека да види како ќе испадне
Германија во 2024 година стана најголемата европска земја која ја легализираше рекреативната употреба за возрасни. Холандија ја толерира употребата со децении. Малта, Луксембург и Чешка направија конкретни чекори. Канада генерира милијарди канадски долари годишно од оданочување на канабис индустријата, според канадската Агенција за приходи. Македонија, меѓу тоа, чека да види како ќе испадне кај другите. Класична стратегија.
Ракијата убива, а тревата е проблем? Што велат бројките
Алкохолот убива. Не метафорично туку буквално. Светската здравствена организација документира 2,6 милиони смртни случаи годишно директно поврзани со алкохол. Класифициран е како канцероген од прва група, исто како тутунот и азбестот. Не постои безбедна доза, тврди СЗО од 2023 година. Сепак, на секоја македонска свадба, крштевка и државен прием, алкохолот е задолжителен дел од протоколот.
Канабисот, од друга страна, никогаш не е документиран како директна причина за смртна доза. Ниту еден случај во медицинската литература. Студија во Scientific Reports, базирана на WHO методологија, го постави алкохолот на врвот на скалата на ризик за индивидуален корисник, а канабисот значително пониско — под алкохол, хероин, кокаин и метамфетамин. Алкохолот е директно поврзан со домашно насилство. Канабисот не покажува таква корелација во истите бази на податоци.
Едната супстанца убива 2,6 милиони луѓе годишно и се служи на крштевки. Другата нема ниту еден документиран смртен случај и носи прекршочна пријава. Традицијата е чудна работа.
Уругвај, Канада, Колорадо: апокалипсата не дојде
Уругвај ја легализираше марихуаната во 2013 година, прва земја на светот. Употребата кај малолетници не пораснала значително, криминалните мрежи изгубиле дел од пазарот, според Транспаренси Интернешнл Уругвај. Канада пријавува слични резултати. Во Колорадо, прва американска сојузна држава со легализација, приходите од даноци на канабис ги надминаа приходите од алкохол во 2021 година, според државното Министерство за приходи. Небото не се урна. Буџетите пораснаа.
Македонија: законот е едно, стварноста е друго
Поседувањето мали количини канабис во Македонија формално е прекршок, не кривично дело. Но примената варира. Медицинскиот канабис постои на хартија, пациентите се соочуваат со хаос во снабдувањето, а јавната дебата за декриминализација речиси не постои на политичко ниво. Граѓанските организации повремено ја отвораат темата, па повремено ја затвораат. Политичарите имаат поважни работи: фестивалот на ракија нема да се организира сам.
