Повеќето крлежи ја чекаат својата жртва на тревата или ниската вегетација, но еден род се однесува поинаку. Hyalomma може да го забележи потенцијалниот плен оддалеку и активно да тргне кон него. Може да следи животни како крави и овци, но и луѓе, пред да се прикачи и да касне. Токму ова необично однесување го прави особено интересен за научниците, но и причина за загриженост во подрачјата каде што е присутен.
Крлежите од родот Hyalomma традиционално се среќаваат во Африка, Азија и јужните делови на Европа. Но, потоплите услови поврзани со климатските промени им овозможуваат да преживеат и во подрачја каде што порано не биле вообичаени. Тие веќе се регистрирани и во Германија и во делови од источна Европа. Особено внимание се посветува на Косово, каде што кримско-конгоанската хеморагична треска е присутна подолг период.
Вирусот зад опасноста
Најголемиот проблем не е самиот крлеж, туку патогенот што може да го пренесе. Hyalomma е еден од векторите на вирусот Orthonairovirus haemorrhagiae, кој предизвикува кримско-конгоанска хеморагична треска. Станува збор за сериозна вирусна инфекција која во тешки случаи може да доведе до нарушување на функцијата на крвните садови, крвавења и смртен исход. Клиничката слика кај тешките случаи може да биде исклучително сериозна и се споредува со одредени хеморагични вирусни инфекции, како еболата и Марбург-вирусот.
Токму оваа болест пред повеќе од две децении го привлекла вниманието на ветеринарот и научник Куртеш Шерифи. Во 2005 година, додека го завршувал докторатот во Берлин, Шерифи прочитал дека во неговото родно Косово биле регистрирани 11 заболени од кримско-конгоанска хеморагична треска, од кои пет починале.
Како ветеринар, тој веќе бил заинтересиран за зоонозите, инфекции кои можат да преминат од животни на луѓе. Вирусот што ја предизвикува оваа болест станал предмет на негов интерес и од научен аспект.
Од Косово до лабораторија во Германија
По враќањето на Косово, Шерифи се вработил на Факултетот за земјоделство и ветеринарна медицина при Универзитетот во Приштина. Но, истражувањето на вирус од највисока ризична група бара специфична инфраструктура. На Косово немало лабораторија со високо ниво на биосигурност, ниту опрема неопходна за соодветна дијагностика.
Затоа Шерифи побарал соработка со Институтот „Бернхард Нохт“ за тропска медицина во Хамбург, каде што постоеле потребните услови и експертиза. Меѓу научниците со кои соработувал била и вирологот Петра Емерих, специјалистка за дијагностика на вируси од највисоката, четврта ризична група, во која спаѓа и вирусот што ја предизвикува кримско-конгоанската хеморагична треска.
Емерих била и резервистка во германската армија Бундесверот. Германските институции, меѓу другото, имаат интерес за следење и проучување на високопатогени вируси поради ризиците што тие ги претставуваат, вклучително и можноста за злоупотреба како биолошки средства. Во 2009 година Емерих била испратена на Косово како виролог, каде што го запознала Шерифи. Средбата прераснала во подолгорочна научна соработка и размена на експертиза.
На Косово постепено била воспоставувана инфраструктура за следење на ширењето на крлежите и за дијагностицирање на вирусот. Во 2013 година соработката добила дополнителен поттик преку финансиска поддршка од германската програма за биолошка безбедност при Министерството за надворешни работи.
Научниците со години го следат движењето на крлежите и присуството на вирусот, што е особено важно во услови кога промените на климата можат да влијаат врз ширењето на видовите крлежи и патогените што ги пренесуваат. Токму комбинацијата од променлива клима, ширење на векторите и присуство на сериозни инфекции ја прави кримско-конгоанската хеморагична треска важна тема за јавното здравје.
