Со доаѓањето на есента не се менува само времето. Се менува и количината на дневна светлина, а кај многу луѓе тоа се чувствува како помалку енергија, поголема поспаност и потешка концентрација. Утрата стануваат потешки, попладневниот пад на енергијата е поизразен, а желбата да се остане во кревет малку подолго станува сè посилна.

За некои луѓе ова е само привремено прилагодување на организмот на пократките денови. Кај други, сезонските промени можат да бидат поврзани и со сезонско афективно нарушување, форма на депресивно нарушување што се појавува во одреден период од годината.

Зошто есента нè прави поспани?

Нашето тело функционира според циркадијалниот ритам – внатрешен биолошки часовник кој влијае врз спиењето и будноста. Дневната светлина е еден од најважните сигнали за овој ритам. Светлината помага да се одржи будноста и нормалниот циклус на спиење, додека темнината го поттикнува создавањето мелатонин – хормон кој му сигнализира на организмот дека е време за одмор.

Кога деновите стануваат пократки, сме изложени на помалку природна светлина, особено ако поголем дел од денот го поминуваме во затворен простор. Кај дел од луѓето тоа може да се почувствува како поспаност, пад на расположението и помала мотивација.

Излезете надвор дури и кога е облачно

Една од наједноставните работи што можете да ги направите е да поминете време на дневна светлина. Кратка утринска прошетка, пешачење до работа или кафе на отворено можат да помогнат во одржувањето на редовниот циклус на спиење и будност.

Не мора да биде сончево за да има корист од дневната светлина. Важно е да поминете време надвор наместо цел ден да бидете под вештачко осветлување. Кај луѓето со сезонско афективно нарушување, лекар може да препорача и светлосна терапија, но таа не е нешто што треба автоматски да се користи без проценка на состојбата.

Не барајте енергија само во кафето и шеќерот

Кога сме уморни, лесно е да посегнеме по кафе, слатки или брза храна. За постабилна енергија во текот на денот, подобар избор се балансирани оброци со протеини, зеленчук и овошје, здрави масти и јаглехидрати богати со влакна.

Јајца, јогурт, риба, јаткасти плодови, зеленчук и овошје можат да бидат дел од оброци кои подолго ве држат сити. Појадок со протеини, на пример јајца или грчки јогурт, може да биде покорисен за стабилна енергија отколку оброк базиран главно на рафинирани јаглехидрати и шеќер.

Витаминот Д не го земајте на своја рака

Во есенските и зимските месеци изложеноста на сончева светлина е помала, па кај некои луѓе може да се појави недостиг на витамин Д. Но заморот сам по себе не значи дека ви недостига витамин Д. Ако постои сомневање за недостаток, најдобро е прво да се направи проверка и да се разговара со лекар за евентуална суплементација.

Рибата, оревите и семките од чиа се добри извори на омега-3 масни киселини и можат да бидат дел од разновидна исхрана, но ниту една намирница сама по себе не е решение за хроничен замор.

Движењето е важно и кога немате енергија

Кога сте уморни, последно нешто што ви се прави е вежбање. Сепак, редовната физичка активност може да помогне во расположението и чувството на енергија. Не мора да станува збор за напорни тренинзи. Брзо пешачење, возење велосипед, јога или лесно вежбање можат да бидат доволни за да го раздвижите телото.

Ако можете, комбинирајте го движењето со престој на отворено – така добивате и физичка активност и дневна светлина.

Телефонот навечер може дополнително да го наруши ритамот

Со пократките денови, важно е да не го нарушиме дополнително распоредот на спиење. Обидете се да легнувате и да станувате во приближно исто време секој ден. Пред спиење намалете ја употребата на телефон, таблет и други екрани. Светлината и содржината што ја следиме можат да ја одложат подготовката на организмот за сон.

Добрата рутина за спиење е особено важна ако преку ден веќе чувствувате поспаност и недостаток на концентрација.

Кога „есенскиот замор“ веќе не е само замор?

Не секој пад на енергијата е последица на промената на сезоната. Ако заморот трае долго, станува сè посилен или сериозно влијае врз работата, концентрацијата, расположението и секојдневниот живот, разговарајте со лекар. Постојаниот замор може да има различни причини – од недостиг на одредени витамини и минерали до нарушувања на спиењето, проблеми со тироидната жлезда или други здравствени состојби.

Ако, пак, покрај заморот се појават долготрајна тага, губење интерес за работи што претходно ве радувале, промени во спиењето или апетитот, тоа не треба автоматски да се припишува на „есенско расположение“.

Есента можеби ги скратува деновите, но тоа не значи дека мора да ви го скрати и животниот ритам. Повеќе дневна светлина, редовно движење, стабилен сон и балансирана исхрана се едноставни чекори со кои организмот полесно се прилагодува.

Мета опис: