Роверот Perseverance на Марс откри минерал кој досега не бил пронајден на Црвената Планета, а на Земјата е основа за рубини и сафири.

Станува збор за корунд, исклучително тврд минерал составен главно од алуминиум оксид. Но научниците се внимателни: роверот не пронашол големи, сјајни скапоцени камења, туку ситни зрна корунд во карпи.

За нив, многу поважно прашање е како овој минерал воопшто настанал на Марс.

Perseverance истражува кратер каде некогаш имало езеро

Роверот Perseverance од 2021 година го истражува кратерот Језеро на Марс. Станува збор за ударен кратер широк околу 45 километри, во кој пред милијарди години постоело езеро.

Досега во кратерот биле пронајдени повеќе интересни карпи, дел од нив важни за научниците кои ја истражуваат можноста дали на Марс некогаш постоел живот.

Овојпат, роверот наишол на нешто што досега не било откриено на Марс.

Во март, април и јули минатата година биле забележани три светли карпи, кои научниците ги нарекле Hampden River, Coffee Cove и Smiths Harbour.

Според фотографиите и податоците испратени на Земјата, станува збор за таканаречени „одломени карпи“, односно карпи кои повеќе не се поврзани со подлогата на која првично настанале.

Тоа значи дека тие можеле да бидат донесени на местото каде што се пронајдени од некоја друга област.

Минерал од кој на Земјата настануваат рубини и сафири

За време на една од анализите, роверот ги осветлил карпите со ласерска светлина.

Анализата покажала дека во нив има корунд — минерал чии две најпознати варијанти на Земјата се рубин и сафир.

Корундот е вториот најтврд природен минерал, веднаш по дијамантот. Чистиот корунд е безбоен, но различни примеси можат да му дадат боја.

Рубините ја добиваат црвената боја поради присуство на хром, додека сафирите можат да се појават во различни бои.

Научниците дополнително ги изненадило тоа што марсовскиот корунд содржел и хром, елементот што на Земјата им ја дава карактеристичната црвена боја на рубините.

Дали тоа значи дека на Марс има рубини?

Научниците се воздржани од таква тврда констатација.

Perseverance не пронашол големи црвени драгоцени камења, туку докази за ситни зрна корунд заробени во карпите и присуство на хром.

Затоа, ова откритие не е важно поради можната вредност во карати, туку поради геолошката приказна што може да ја открие за минатото на Марс.

Клучното прашање е како корундот воопшто настанал во кратерот Језеро, бидејќи според досегашното разбирање на геологијата на Марс, таму не би се очекувал.

Комбинација што ги збунува научниците

Корундот обично настанува при високи температури или во процеси поврзани со преобразба на карпи. За негово формирање најчесто е потребна средина богата со алуминиум, но сиромашна со силициум.

Токму тука се појавува проблемот што ги збунува истражувачите.

Трите карпи во кои Perseverance открил корунд содржат и големи количини плагиоклас, минерал од групата алуминиумски силикати.

Присуството на плагиоклас значи дека има многу силициум, кој го врзува алуминиумот. Со тоа останува многу помалку простор за создавање корунд.

Истовременото присуство на корунд и плагиоклас не е невозможно, но бара многу специфични услови.

Можен одговор: удар од астероид или врели течности

Една од можностите е дека корундот настанал при ударот на астероидот што го создал кратерот Језеро. Таквите удари создаваат екстремно високи температури и притисоци, што може да доведе до формирање на овој минерал.

Друга можност е дека важна улога имале врели течности кои некогаш циркулирале низ карпите.

Во кратерот Језеро има докази за поранешна хидротермална активност. Таквите течности можеле да го променат хемискиот состав на карпите и да создадат средина богата со алуминиум, а сиромашна со силициум.

Сепак, истражувачите нагласуваат дека засега не можат да исклучат ниту други објаснувања.

Одговорот можеби е во карпата од која се одделиле

Бидејќи станува збор за одломени карпи, научниците сè уште не знаат со сигурност каде точно настанале.

Ако Perseverance ја пронајде нивната изворна карпеста формација, истражувачите би можеле многу подобро да ги реконструираат условите во кои настанал корундот.

Најдобар одговор би дала анализа на примерок на Земјата, но тоа сè уште нема да се случи наскоро.

Истражувањето е објавено во научното списание Geophysical Research Letters.