Високиот холестерол често не дава никакви симптоми, но со години може да го зголемува ризикот од срцеви и крвни садови. Еден од начините да се подобри липидниот профил е внимателно да се избере каква маст внесуваме преку храната. Но, клучот не е едноставно да додадеме една лажица „здраво“ масло во секој оброк, туку со него да замениме масти богати со заситени масни киселини.

Мононезаситените и полинезаситените масти можат да помогнат во намалувањето на ЛДЛ-холестеролот, особено кога ги заменуваат заситените масти. Од друга страна, поголемиот внес на заситени масти може да го зголеми нивото на ЛДЛ, додека трансмастите имаат уште понеповолен ефект – го зголемуваат ЛДЛ и го намалуваат ХДЛ-холестеролот.

Токму затоа, кај покачен ЛДЛ-холестерол, изборот на масло треба да се гледа во контекст на целокупната исхрана. Не е доволно производот да биде растителен или природен – важно е каков е неговиот состав и што заменува во секојдневното мени.

Маслиново масло – еден од најдобрите избори

Екстра девственото маслиново масло е богато со мононезаситени масни киселини, витамин Е и полифеноли и е еден од најчесто препорачуваните избори во исхрана насочена кон здравјето на срцето. Најголема корист има кога се користи наместо путер, свинска маст или други извори на заситени масти.

Може да се користи во салати, сосови, за готвење и печење, а важно е да се има предвид дека, како и сите масла, е калорично. Затоа целта не е неограничено зголемување на количината, туку подобар избор на мастите што веќе ги внесуваме.

Масло од авокадо

Маслото од авокадо содржи голем процент мононезаситени масни киселини и може да биде корисна замена за мастите богати со заситени масни киселини. Има благ вкус и релативно висока температура на чадење, поради што може да се користи за готвење и печење, но и во салати и преливи.

Масло од репка

Маслото од репка има малку заситени масти и содржи мононезаситени и полинезаситени масни киселини. Во неговиот состав има и алфа-линоленска киселина, растителна омега-3 масна киселина.

Неговиот неутрален вкус го прави практично за секојдневно готвење. Кога се користи наместо путер, маст или други извори на заситени масти, може да биде дел од исхрана која придонесува за понизок ЛДЛ-холестерол.

Сојино и оревово масло

Сојиното масло е извор на полинезаситени масни киселини, вклучувајќи алфа-линоленска киселина, како и витамин Е и фитостероли. Поради својот неутрален вкус може да се користи за различни начини на подготовка на храната.

Оревовото масло, пак, е богато со алфа-линоленска киселина и други незаситени масти. Поради својот состав лесно оксидира, па најдобро е да се користи ладно – на пример во салати и преливи, наместо за долго загревање.

Сусамово и сончогледово масло

Сусамовото масло содржи незаситени масни киселини и природни соединенија како сезаминот. Може да биде дел од разновидна исхрана, иако не треба да се третира како лек за висок холестерол.

Сончогледовото масло, исто така, може да биде подобар избор од мастите богати со заситени масни киселини. Особено интересно е високоолеинското сончогледово масло, кое содржи поголем удел на мононезаситена олеинска киселина. Како и кај другите масла, важно е да се користи разумно и да не се прегрева.

Масло од оризови трици

Маслото од оризови трици содржи незаситени масни киселини, витамин Е и фитостероли. Истражувањата укажуваат дека неговата употреба може позитивно да влијае врз одредени параметри на липидниот профил, вклучително и ЛДЛ-холестеролот.

Неговиот благ вкус и релативно високата температура на чадење го прават погодно за готвење, печење и подготовка на храна со кратко пржење.

А што со кокосовото масло?

Тука се крши една од најчестите заблуди. Иако кокосовото масло со години се промовира како „здрава“ растителна маст, тоа содржи многу заситени масти. Токму поради тоа, неговата редовна употреба не е најдобар избор за лица кои сакаат да го намалат ЛДЛ-холестеролот.

Со други зборови, фактот што маслото е растително не значи автоматски дека има поволен ефект врз холестеролот. Кокосовото масло значително се разликува од повеќето течни растителни масла по својот состав.

Палминото масло и заситените масти

Палминото масло, исто така, содржи значителен удел заситени масти и затоа не е меѓу првите избори во исхрана насочена кон намалување на ЛДЛ-холестеролот. Тоа не значи дека една употреба автоматски ќе предизвика здравствен проблем, туку дека почестата употреба е помалку поволна од изборот на масла богати со незаситени масти.

Истото важи и за путерот, свинската маст и говедскиот лој. Ако целта е да се намали внесот на заситени масти, тие почесто треба да се заменуваат со течни растителни масла како маслиновото или маслото од репка.

Најголемата грешка: „растително“ не значи „здраво“

При изборот на масло, една од најчестите грешки е да се гледа само дали производот е растителен. Многу поважно е какви масни киселини содржи и дали со него навистина заменуваме помалку поволна маст.

Уште една важна работа е количината. Сите масла се енергетски богати, па додавањето големи количества масло во исхраната само затоа што се смета за „здраво“ нема да го подобри автоматски здравјето или телесната тежина. Подобар пристап е да се користи разумна количина и да се замени путерот, маста или друга храна богата со заситени масти.

Маслото не треба ниту да се прегрева ниту повеќепати да се користи за пржење. Треба да се чува добро затворено, подалеку од светлина и високи температури. За ладна употреба, како салати и преливи, погодни се масла со повеќе полинезаситени масти, додека за термичка обработка може да се изберат масла соодветни за готвење.

На крајот, најважно е да се запомни едно правило: не е поентата да јадеме повеќе масло, туку да избереме подобра маст наместо понеповолна. За срцето и холестеролот, тоа значи почесто незаситени масти, а поретко заситени и трансмасти.