Европската централна банка ги зголеми каматните стапки на 2,5 отсто, обидувајќи се да го запре новиот бран на инфлација предизвикан од ескалацијата на воениот конфликт меѓу САД и Иран. Одлуката доаѓа по ноќниот шок на енергетските пазари и нападите врз бродови во Ормускиот Теснец, што ја истурка цената на нафтата над 105 долари за барел и предизвика остар раст на приносите на државните обврзници низ Европа.
Финансиските кругови претпоставуваа дека ќе дојде до зголемување од претходните 2,25 отсто, но извештајот на централната банка донесе студен туш. Инвеститорите реагираа загрижено на строгиот став на монетарните власти, кои отворено предупредија дека инфлаторниот притисок веќе не е изолиран проблем, туку се акумулира длабоко во повеќе сектори на европската економија.
ЕЦБ паралелно ја ревидираше прогнозата за економски раст за 2026 година на 0,9 отсто (од претходните 0,8 отсто), додека проектираната просечна инфлација за годинава сега изнесува точно 3 проценти. Од банката напоменаа дека базичната инфлација, која ги исклучува непредвидливите трошоци за храна и енергија, сè уште покажува знаци на стабилност.
Директниот повод за монетарната реакција лежи на енергетските берзи. Суровата нафта „Брент“ забележа дневен скок од над 4 отсто, пробивајќи ја психолошката граница од 105 долари за барел по инцидентите во Ормускиот Теснец.
Паралелно експлодираа и цените на природниот гас во континентална Европа. Холандската велепродажна цена на гасот, како главна референца за ЕУ, се искачи на 80 евра за мегават-час, што претставува највисоко ниво уште од јануари 2023 година. Договорите за испорака за следниот месец веќе се тргуваат по 82,56 евра.
Шокот веднаш се прелеа врз јавните финансии. Државниот долг на Обединетото Кралство забележа највисоки трошоци за задолжување во изминатите 19 години, а слична нагорна спирала ги зафати и приносите на обврзниците на земјите од еврозоната.
Централните банкари стравуваат дека скапите горива автоматски ќе ги кренат цените на транспортот и греењето за бизнисите и домаќинствата, што неизбежно води кон општ ценовен притисок врз крајните потрошувачи.
