Иако најчесто го поврзуваме со зајакнување на имунитетот и борба против настинки, витаминот Ц е есенцијален нутриент чиј недостаток може да има сериозни последици по здравјето. Најновите истражувања покажуваат дека тој има клучна улога во функцијата на мозокот – од меморијата и концентрацијата, до регулирањето на расположението и заштитата на мозочното ткиво.
Раните знаци на недостаток на витамин Ц често се суптилни и затоа лесно се игнорираат или се припишуваат на стрес и замор. Хроничен замор, слабост, безволност, болки во мускулите и зглобовите, како и зголемена склоност кон инфекции се првите сигнали. Како што недостатокот напредува, симптомите стануваат поизразени: кожата станува сува и груба, се појавуваат модринки, непцата отекуваат и крварат, а раните зараснуваат побавно.
Човечкото тело, за разлика од повеќето животни, не може само да произведува витамин Ц, па целосно зависи од негов внес преку исхраната. Иако тешкиот недостаток (скорбут) е редок денес, научниците предупредуваат дека недоволни нивоа за оптимално функционирање се многу почести отколку што се мисли.
Мозокот е орган кој најмногу зависи од витаминот Ц. Неговата концентрација во мозокот е значително повисока отколку во другите делови од телото, бидејќи организмот се труди да го заштити овој орган при недостиг. Причината е високата метаболичка активност на мозокот, кој постојано троши енергија и создава слободни радикали – штетни молекули кои ги оштетуваат клетките.
Витаминот Ц делува како силен антиоксиданс и ја штити мозочната структура од оксидативен стрес. Долгорочно, оваа заштита е важна за превенција од невродегенеративни болести како деменција и Алцхајмерова болест.
Истражувањата покажуваат јасна врска помеѓу нивото на витамин Ц во крвта и когнитивните функции. Луѓето со нормални нивоа имаат подобра концентрација, внимание, работна меморија и побрзо донесување одлуки. Кога нивото е ниско, се јавуваат проблеми со фокус, забавено размислување и потешкотии при помнење информации.
Освен заштитната улога, витаминот Ц учествува и во создавањето на невротрансмитери – хемиски пренесувачи во мозокот кои влијаат на расположението и однесувањето. Тој е важен за претворање на допаминот во норепинефрин, кој е клучен за будност и внимание.
Поради тоа, недостатокот на витамин Ц се поврзува и со психолошки проблеми како депресија, анксиозност и емоционална нестабилност. Историски, пациентите со скорбут често страдале од депресивни состојби, кои се подобрувале по внесување на витамин Ц.
Сè на сè, витаминот Ц не е важен само за имунитетот, туку и за нормална функција на мозокот, менталното здравје и когнитивните способности.
