Заклучно со крајот на јули 2026 година, во Македонија се регистрирани осум случаи на западнонилска треска, седум лабораториски потврдени и еден веројатен, покажуваат официјалните податоци на Институтот за јавно здравје (ИЈЗ). Сите пациенти развиле тешка, невроинвазивна форма на болеста, со зафатеност на централниот нервен систем, и сите биле хоспитализирани. Но, според епидемиологот д-р Драган Даниловски, овие бројки лесно можат да создадат погрешна слика за реалната состојба.

Што покажуваат официјалните податоци?

Според најновиот извештај на ИЈЗ, шест од осумте случаи се автохтони и се регистрирани во Скопје и Велес. Еден случај е кај лице од Скопје кое патувало во Грција, но инкубацискиот период опфаќа и престој во Македонија.

Седум од заболените се мажи, а едно е жена. Шест лица се постари од 60 години, додека две се на возраст од 50 до 59 години, што повторно потврдува дека најголем ризик од тешка форма на болеста имаат повозрасните лица. Кај најголемиот дел од пациентите симптомите започнале во јули, кај двајца во јуни, а кај едно лице во мај.

Во регионален контекст, заклучно со 22 јули, шест европски земји пријавиле вкупно 81 автохтон случај на западнонилска треска и тоаИталија 46, Грција 21, Македонија и Романија по пет, Шпанија три и Франција еден.

Ако се погледне подолгиот временски период, од 2011 до крајот на 2025 година во Македонија се регистрирани вкупно 54 лабораториски потврдени случаи, од кои пет завршиле со смртен исход.

Министерството за здравство во почетокот на август соопшти дека нема нови потврдени случаи. Последните сомнителни примероци биле негативни на ПЦР-тестирање, а на Клиниката за инфективни болести нема новопримени пациенти со сомнение за западнонилска треска.

Даниловски: Осум случаи не значат дека само осум лица се заразиле

„Осумте регистрирани случаи на западнонилска треска во земјава не ја одразуваат реалната распространетост на вирусот, туку претставуваат само врв на епидемиолошката санта мраз“, предупреди д-р Драган Даниловски во објава на социјалните мрежи. Тој потсетува дека сите регистрирани пациенти имале тешка, невроинвазивна форма на болеста, но поставува суштинско прашање:

„Осум, но од колку вкупно инфекции?“

Според Даниловски, токму тука лежи најголемата заблуда при толкувањето на официјалните бројки.

Кај инфекцијата со вирусот на Западен Нил, околу 80 проценти од заразените воопшто немаат никакви симптоми. Тоа значи дека лицата кои завршуваат во болница претставуваат само мал дел од многу поголем број луѓе кои биле инфицирани, но никогаш не побарале лекарска помош затоа што немале симптоми или имале многу лесна клиничка слика.

Даниловски предупредува и на уште една честа заблуда – информацијата дека „сите регистрирани случаи се тешки“ не значи дека вирусот станал поопасен или поагресивен.

Причината е едноставна: токму тешките случаи се оние што се тестираат, хоспитализираат и влегуваат во официјалната статистика, додека огромното мнозинство лесни или асимптоматски инфекции остануваат незабележани.

Како да се заштитите?

Бидејќи не постои специфичен лек, ниту вакцина за луѓето против западнонилската треска, најдобрата заштита е да се избегнат убодите од комарци.

Препораките на здравствените власти се:

• користете репеленти на откриените делови од кожата, особено во вечерните и раните утрински часови, кога комарците од родот Culex се најактивни;
• носете светла облека со долги ракави и ногавици при престој на отворено;
• поставете заштитни мрежи на прозорците и вратите;
• отстранете ја стоечката вода од дворовите, бурињата, старите гуми и другите садови каде што се размножуваат комарците;
• избегнувајте непотребен престој на отворено од зајдисонце до зори;
• посебно внимание треба да посветат лицата постари од 60 години и оние со ослабен имунитет, бидејќи кај нив ризикот од тешка форма е најголем;
• доколку по убод од комарец се појават висока температура, силна главоболка, вкочанет врат, конфузија или слабост на екстремитетите, веднаш побарајте лекарска помош.

Зошто ова објаснување е важно?

Пораката на Даниловски не е повик за паника, туку за правилно разбирање на статистиката.

Фактот дека сите регистрирани случаи се тешки не значи дека секој заразен е во сериозна опасност. Напротив, тоа покажува дека здравствениот систем најчесто ги регистрира само најтешките пациенти, додека вистинскиот број на инфекции останува многу поголем и во најголем дел невидлив.

Токму затоа превенцијата останува клучна. Иако повеќето заразени никогаш нема да развијат симптоми, вирусот продолжува да циркулира во популацијата, а за најранливите групи, постарите лица и хронично болните може да предизвика сериозни, па и животозагрозувачки компликации.