Што се случи со вселенските домати на НАСА кои шест години кружеа во орбитата?

Пратката што требаше да остане во вселената само една година заврши во рацете на три милиони ученици ширум светот.

Американската вселенска агенција НАСА во 1984 година лансираше 12,5 милиони семки од домати во ниската Земјина орбита како дел од образовен експеримент. Наместо планираните дванаесет месеци, семето помина речиси шест години во вселената поради прекинот на летовите по трагедијата на шатлот „Челенџер“. По враќањето на Земјата во 1990 година, милиони ученици добија задача да откријат дали суровите вселенски услови го промениле растот на ова растение.

НАСА ги спакува семките од сортата „Rutgers California Supreme“ во херметички затворени контејнери на специјалната платформа LDEF (Long Duration Exposure Facility). Вселенскиот шатл „Челенџер“ ја постави платформата во орбита во април 1984 година, а планот предвидуваше враќање по приближно една година.

Семето не се одгледуваше директно во космосот. Идејата беше исклучиво да престојува таму и да биде изложено на радијација и микрогравитација, за подоцна да се тестира неговото ‘ртење на копно.

Сепак, техничките одложувања, а потоа и експлозијата на „Челенџер“ во јануари 1986 година, целосно ја замрзнаа програмата на американските спејс-шатлови. Платформата остана тивко да кружи околу Земјата сè до јануари 1990 година, кога екипажот на шатлот „Колумбија“ конечно успеа безбедно да ја прибере и да ја спушти.

Откако 12,5 милиони семки се вратија неоштетени, НАСА организираше масовен практичен проект за училиштата. Агенцијата спакува и испрати повеќе од 132.000 комплети со семе до наставници во Соединетите Американски Држави и во странство.

Во истражувањето се вклучија околу 3,3 милиони ученици. Нивната задача беше да ги посадат „вселенските“ семки рамо до рамо со контролна група семе што цело време останало на Земјата. Со месеци децата водеа детални дневници: мереа брзина на ‘ртење, висина на стеблото, време на цветање и број на формирани плодови.

Собраните наоди од илјадници училници покажаа јасен шаблон. Семките што поминале речиси шест години во орбита во првите денови никнувале и растеле малку побрзо од домашната контролна група.

Таа разлика не траеше долго. По три до четири недели, двете групи растенија целосно се изедначија во темпото. Конечниот заклучок од долгогодишното патување покажа дека микрогравитацијата и вселенското зрачење не оставиле трајни или штетни последици врз развојот и квалитетот на плодовите.

е-Трн да боцка во твојот инбокс