Постојаната достапност на службените апликации и преземањето туѓи работни задачи го држат организмот во состојба на непрекинат стрес, предупредуваат психолозите и кариерните советници. Долготрајното бришење на линијата меѓу работното и приватното време води до синдром на согорување (burnout), при што јасното поставување граници станува неопходна заштита за менталното и физичкото здравје.
Повремениот притисок пред крајните рокови претставува природна реакција на телото, но проблемот се појавува кога напнатоста трае со месеци без период за закрепнување. Грчевите во стомакот пред почетокот на работната недела, несоницата поради непрочитани електронски пораки и заморот што не исчезнува ниту по викендот се дел од секојдневието на современите работници.
Синдромот на согорување на работното место не настапува одеднаш, туку се развива постепено преку суптилни сигнали кои често се занемаруваат. Првиот чекор кон заштита е сопственото признавање дека постои преоптоварување.
Најчестите показатели на оваа состојба опфаќаат три нивоа:
- Губење мотивација и цинизам: Обврските што порано носеле задоволство почнуваат да предизвикуваат рамнодушност или постојана нервоза.
- Тешкотии со концентрацијата: Извршувањето дури и на едноставните, рутински задачи одзема двојно повеќе време поради намален фокус и послабо помнење.
- Физички тегоби без јасна медицинска причина: Честите главоболки, вкочанетоста во вратот и рамената, проблемите со варењето на храната и падот на имунитетот директно укажуваат на исцрпеност.
Преземањето дополнителни задачи од страв од конфликт или поради желба за докажување е еден од главните предизвикувачи на работен стрес. Одбивањето нов ангажман кога работниот распоред е веќе полн не значи недостаток на колегијалност, туку одговорен однос кон квалитетот на сработеното.
Кога надредениот ќе понуди нов проект, стручњаците советуваат наместо автоматско прифаќање да се понуди избор на приоритети со реченицата: „Со задоволство ќе ја преземам оваа задача, но кој од постојните три проекти сакате да го ставам на чекање додека не го завршам ова?“. На овој начин одговорноста за распределбата на времето се враќа кај менаџментот без непотребна конфронтација.
Паметните телефони и работата од дома кај многу вработени создадоа чувство дека работниот ден никогаш не завршува. Известувањата од апликациите Слек (Slack), Тимс (Teams) и службената е-пошта го одржуваат нивото на хормонот на стрес кортизол високо дури и за време на семејната вечера или одморот.
Строгото правило за исклучување на известувањата веднаш по завршувањето на смената му помага на мозокот да препознае дека почнува времето за одмор. Кај оние што работат од дома, физичкото затворање на лаптопот и неговото тргање од работната маса создава јасен визуелен и просторен сигнал дека обврските за тој ден се завршени.
Човечкиот мозок не може да функционира со висок интензитет осум часа без прекин, а работата без одмор води кон повеќе грешки и побрзо трошење на енергијата. Воведувањето паузи од три до пет минути на секој изминат час ја обновува концентрацијата.
За време на овие кратки прекини се препорачува станување од столот, истегнување и пиење чаша вода, придружено со неколку длабоки вдишувања низ нос и бавни издишувања низ уста за да се активира парасимпатичкиот нервен систем. Времето за ручек треба да се искористи за излегување на свеж воздух, без гледање во екран и без разговори поврзани со работата, бидејќи ниту едно унапредување или проект не вредат повеќе од зачуваното здравје.
