Но компанијата што практично го измисли современиот мобилен деловен свет не успеа да ја препознае револуцијата што ја носеа Apple и Google. За помалку од една деценија, BlackBerry од владетел на пазарот се претвори во речиси заборавено име во светот на паметните телефони.

Приказната за подемот и падот на канадскиот технолошки гигант, која ја анализира „Форбс“, е пример како огромниот успех може да стане најголема пречка за идниот развој.

Од мала студентска фирма до милијардерска империја

Сè започнало во 1984 година во канадскиот град Ватерло, кога младиот инженер Мајк Лазаридис и неговиот пријател Даглас Фрегин ја основале компанијата Research In Motion (RIM).

Нивната идеја била да развиваат иновативни решенија за безжична комуникација, во време кога мобилните телефони биле големи, скапи и ограничени во своите можности.

Пресвртот дошол со приклучувањето на Џим Балсили во 1992 година. Додека Лазаридис бил посветен на технологијата, Балсили се концентрирал на продажбата, финансиите и освојувањето на големите деловни клиенти.

Ова партнерство создало една од најуспешните технолошки компании во светот.

Во 1999 година бил претставен BlackBerry 850, уред за испраќање и примање електронски пораки, а во 2002 година пристигнал BlackBerry 5810, еден од првите телефони на компанијата.

Нивната најголема предност била можноста корисниците да добиваат електронска пошта во движење, брзо и безбедно.

Телефон што стана посакуван повеќе од скап часовник

Во средината на 2000-тите, BlackBerry бил статусен симбол на деловната елита.

Банкари, директори, политичари и влијателни јавни личности го користеле уредот за постојана комуникација. Неговата препознатлива тастатура овозможувала брзо пишување, додека безбедносните решенија го правеле особено привлечен за компании и државни институции.

Популарноста била толку голема што се појавил и прекарот „CrackBerry“, алузија на зависноста што корисниците ја развивале од постојаното проверување пораки.

Во периодот на најголемиот успех компанијата имала приближно 18.000 вработени, а нејзините уреди контролирале значителен дел од светскиот пазар на паметни телефони.

Но, токму во тие години, кога изгледало дека никој не може да ја загрози, започнувала технолошката револуција што ќе ја уништи нејзината доминација.

Во 2007 година се појави iPhone, а BlackBerry не ја сфати опасноста

Кога Стив Џобс го претставил првиот iPhone во 2007 година, раководството на BlackBerry не верувало дека уред без физичка тастатура може сериозно да им конкурира.

За нив, новиот телефон на Apple имал премногу недостатоци: послаба батерија, непрактично пишување и ограничена безбедност за деловните корисници.

Но Apple понудил нешто што BlackBerry го потценил – голем екран на допир и сосема нов начин на користење на мобилниот телефон.

Веќе следната година се појавиле и првите телефони со оперативниот систем Android, а пазарот почнал драматично да се менува.

Телефоните повеќе не служеле само за повици и електронска пошта. Тие станале уреди за интернет, фотографии, видео, игри, социјални мрежи и илјадници апликации.

BlackBerry продолжил да се потпира на својата физичка тастатура и на лојалноста на деловните корисници, додека конкурентите создавале нов дигитален свет.

Од пазарна доминација до удел помал од еден процент

Иако компанијата продолжила да бележи висока продажба и по појавувањето на iPhone, постепено почнала да ги губи најважните пазари.

До 2011 година Apple и производителите на Android телефони веќе имале огромна предност.

BlackBerry се обидел да одговори со нови модели, екрани на допир и подобри мултимедијални функции, но промените дошле предоцна.

Наместо да ги диктира правилата на пазарот, компанијата почнала да ги следи конкурентите.

До 2015 година нејзиниот удел на светскиот пазар на паметни телефони се намалил на помалку од еден процент.

Технолошката империја што некогаш важела за недостижна практично исчезнала од натпреварот за масовниот потрошувач.

Двајца моќни директори што престанале да се слушаат

Според анализата на „Форбс“, причините за падот не биле само технолошки.

Сериозна улога одиграле и односите меѓу двајцата директори, Лазаридис и Балсили.

Со растот на компанијата се зголемувале и разликите во нивните ставови. Пред крајот на заедничкото раководење, тие сè потешко комуницирале и носеле одлуки.

Успехот создал атмосфера во која раководството сè помалку ги прифаќало предупредувањата дека пазарот радикално се менува.

Во јануари 2012 година двајцата се повлекле од функциите коизвршни директори, а на нивно место дошол Торстен Хајнс.

Но промената во раководството не била доволна за враќање на изгубената позиција.

BlackBerry не исчезна целосно, туку го смени бизнисот

Иако повеќе не е значаен производител на мобилни телефони, BlackBerry како компанија продолжува да постои.

По напуштањето на сопственото производство на паметни телефони и постепеното завршување на лиценцираните модели, компанијата се насочи кон деловен софтвер, безбедни комуникациски решенија и технологија за вградени системи.

Денес нејзиното име е поврзано пред сè со софтверски решенија, вклучително и QNX, технологија што се користи во автомобилската индустрија и други системи каде сигурноста е особено важна.

Приказната на BlackBerry во 2023 година доби и филмска адаптација, едноставно насловена BlackBerry.

Филмот го прикажува подемот на компанијата, амбициите на основачите и конфликтите што придонеле за нејзиниот пад.

Најголемата грешка: Веруваа дека корисниците никогаш нема да се променат

BlackBerry не пропадна затоа што не знаеше да произведува квалитетни телефони. Напротив, неговите уреди беа меѓу најнапредните во своето време.

Проблемот беше што компанијата продолжи да го усовршува производот што веќе го имаше, додека конкурентите го менуваа самото значење на паметниот телефон.

Apple и Google не понудија само подобри уреди. Тие создадоа нови платформи, нови навики и цели екосистеми од апликации и услуги.

BlackBerry ја имаше предноста, клиентите, капиталот и препознатливоста. Но немаше доволно брз одговор на промената.

И токму затоа неговиот пад останува едно од најпознатите предупредувања во технолошката индустрија: компанијата што денес го контролира пазарот, утре може да стане неважна ако поверува дека нејзиниот успех е вечен.