Вулкан што мирува илјадници години не мора да биде навистина „мртов“. Ново истражување на грчкиот вулкан Метана покажува дека и кога на површината нема ерупции, лава или пепел, длабоко под земјата може тивко да се собира магма.
Метана, вулкан кој се наоѓа околу 60 километри југозападно од Атина, повеќе од 100.000 години изгледал како целосно неактивен. Но, ситни кристали од циркон, пронајдени во вулкански карпи, покажале дека во тој долг период под површината продолжило создавањето и акумулирањето магма.
Научниците анализирале повеќе од 1.250 кристали од циркон и ја реконструирале историјата на вулканот во период од околу 700.000 години. Резултатите покажале дека Метана имала два големи периоди на ерупции, меѓу кои имало долг „мирен“ период од околу 280.000 до 168.000 години пред сегашноста. Токму тогаш, кога вулканот изгледал неактивен, под него се случувало значајно натрупување магма.
Откритието ја доведува во прашање досегашната практика помалите вулкани да се сметаат за „изумрени“ ако не еруптирале околу 10.000 години. Според вулканологот Разван-Габриел Попа од ETH Zurich, ваквите резултати покажуваат дека научниците ќе треба повнимателно да размислат како ги класифицираат вулканите што долго време мируваат.
Една од клучните причини за ваквото „тивко“ однесување е водата во магмата. Под висок притисок, водата ѝ помага на магмата да остане растопена. Но, кога магмата се движи нагоре и притисокот се намалува, водата почнува да излегува како меурчиња, слично како гас од отворено газирано пијалак. Потоа магмата кристализира, станува погуста и потешко стигнува до површината.
Наместо да еруптира, таквата магма може да остане заробена во земјината кора и со време да го зголемува подземниот резервоар. Тоа не значи дека ерупција е неизбежна, но покажува дека долготрајната тишина на вулканот не секогаш значи безбедност. Современите инструменти, како сеизмометри, GPS и сателитски мерења, можат да откријат мали земјотреси или минимално подигнување на земјиштето што укажуваат на активност под површината.
Истражувачите нагласуваат дека Метана во моментов не се смета за голема закана. Доколку некогаш повторно еруптира, најверојатно би станувало збор за текови на лава слични на оние што се случувале во минатото. Но, ова откритие е важно затоа што може да помогне подобро да се процени ризикот кај други вулкани во Грција, Италија, Јапонија, Северна и Јужна Америка, каде на површината долго време нема активност, но под земја можеби се случуваат процеси што не се видливи.
Главната порака од истражувањето е јасна: кај вулканите, тишината не секогаш значи дека опасноста исчезнала. Понекогаш, токму во долгите периоди без ерупција, под површината се гради систем што може повторно да се активира.
