Иранскиот предлог, кој претседателот Доналд Трамп засега го одбива, би го отворил Ормускиот Теснец за пловидба и би ја завршил американската блокада на Иран, додека преговорите за иранската нуклеарна програма би ги оставил за подоцнежна фаза, изјави висок ирански функционер.
Иранскиот предлог: Нуклеарните прашања за подоцнежна фаза, согласност за „мирнодопско збогатување ураниум“
Говорејќи под услов на анонимност, висок ирански функционер рече дека Техеран верува оти неговиот најнов предлог, кој предвидува одложување на нуклеарните преговори, е значаен поместувачки чекор насочен кон олеснување на постигнувањето договор.
Според тој предлог, војната би завршила со гаранција дека Израел и Соединетите Држави нема повторно да го нападнат Иран. Иран би го отворил Ормускиот Теснец за меѓународна пловидба, додека Соединетите Држави би ја укинале блокадата на иранските пристаништа.
Идните преговори потоа би се воделе за ограничувањата на иранската нуклеарна програма во замена за постепено укинување на санкциите. Иран притоа бара Вашингтон да го признае неговото право на збогатување ураниум за мирнодопски цели, дури и ако привремено би се согласил на запирање на таквите активности.
„Во оваа рамка, преговорите за посложеното нуклеарно прашање се поместени во завршна фаза, за да се создаде поповолна атмосфера“, рече функционерот.
Трамп „не е задоволен“
Трамп во петокот рече дека „не е задоволен“ од најновиот предлог на Иран, без да прецизира на кои точно елементи се противи.
„Бараат работи на кои не можам да се согласам“, им рече тој на новинарите во Белата куќа.
Вашингтон повеќепати порача дека нема да ја заврши војната без договор што би го спречил Иран некогаш да дојде до нуклеарно оружје, што беше главната цел што Трамп ја наведе кога ги започна нападите во февруари, среде нуклеарните преговори. Иран, од друга страна, тврди дека неговата нуклеарна програма е исклучиво мирнодопска.
Трамп уште во 2018 година ги повлече САД од нуклеарниот договор што администрацијата на Барак Обама го постигна со Иран во 2015 година. Со тој договор Иран се согласи да ги намали своите залихи на ураниум за 98 проценти и да го ограничи нивото на збогатување на 3,67 проценти, што е под нивото потребно за изработка на нуклеарно оружје. За работа на нуклеарни електрани обично е доволно збогатување меѓу 0,7 и 5 проценти, додека за нуклеарно оружје се користи ураниум збогатен на околу 90 проценти.
Предлогот доставен преку посредници
Reuters и други новински агенции веќе минатата недела објавија дека Техеран предлага повторно отворање на теснецот пред решавањето на нуклеарните прашања. Функционерот потврди дека оваа временска рамка сега е детално разработена во официјален предлог, кој на Соединетите Држави им бил доставен преку посредници.
Четири недели без договор
Четири недели откако Соединетите Држави и Израел го прекинаа бомбардирањето на Иран, сè уште не е постигнат договор за завршување на војната што досега предизвика најголемо нарушување во глобалното снабдување со енергија.
Иран веќе повеќе од два месеци ја блокира речиси целата пловидба од Персискиот Залив, освен за сопствените бродови, додека Соединетите Држави минатиот месец воведоа сопствена блокада на бродови што тргнуваат од иранските пристаништа.
Поради тоа, Хормушкиот Теснец, една од најважните светски енергетски рути, останува клучна точка на судирот, а секој застој во преговорите дополнително ја продлабочува глобалната енергетска криза.
