Тестостеронот е важен за сексуалната желба, мускулите и здравјето на коските. Кај мажите со недостаток на овој хормон понекогаш се применува терапија за негова надомест, но научниците сè почесто го истражуваат и неговото влијание врз срцето.

Ново истражување укажува дека и прениското и превисокото ниво на тестостерон може да бидат поврзани со поголем ризик од нарушување на срцевиот ритам. Според наодите, ризикот од атријална фибрилација би можел да биде најнизок кога нивото на хормонот се наоѓа приближно во средината на вообичаениот референтен опсег.

Прегледот на научни истражувања, објавен во списанието „Журнал оф д Ендокрајн Сосајети“, го предводел кардиоваскуларниот истражувач Ананд Реди Малигиреди од Медицинскиот центар на Универзитетот во Канзас. Истражувачкиот тим анализирал претходни студии спроведени кај луѓе, како и лабораториски истражувања.

Авторите нагласуваат дека засега не е јасно дали самиот тестостерон директно го предизвикува зголемениот ризик. Сепак, наодите може да бидат важни за лекарите што ја одредуваат дозата на терапијата и го следат здравјето на пациентите.

Што е атријална фибрилација?

Атријалната фибрилација е нарушување при кое горните комори на срцето, наречени преткомори, ја губат нормалната координација на контракциите. Може да предизвика чувство на треперење во градите, неправилно или забрзано чукање на срцето, замор и вртоглавица. Кај некои луѓе, сепак, не предизвикува забележливи симптоми.

Ова нарушување го зголемува ризикот од мозочен удар, а кај дел од пациентите е потребно долготрајно лекување, вклучително и со лекови што го намалуваат згрутчувањето на крвта.

„И премалку и премногу тестостерон се чини дека го зголемуваат ризикот од атријална фибрилација преку различни биолошки механизми“, вели коавторот на истражувањето, кардиологот Раџат Баруа од Медицинскиот центар за ветерани во Канзас Сити.

Што покажуваат претходните истражувања?

Претходни студии веќе укажале на поврзаност меѓу ниското ниво на тестостерон и поголемиот ризик од атријална фибрилација. Меѓу нив е и Фрамингамската студија за срцето, која покажала дека пониските нивоа на хормонот биле поврзани со поголем ризик од развој на ова нарушување кај одредени возрасни групи.

Докази за можна поврзаност со повисоките нивоа на тестостерон дава и истражување во кое биле анализирани 4.570 постари мажи без претходни кардиоваскуларни заболувања.

Во текот на просечното следење од 4,4 години, мажите од двете групи со највисоки нивоа на тестостерон имале приближно двојно поголем ризик од атријална фибрилација во споредба со мажите од групата со средни вредности. Вкупно 286 учесници развиле вакво нарушување.

Во истата студија не било утврдено статистички значајно зголемување на ризикот кај мажите со најниски нивоа на хормонот. Тоа покажува дека резултатите не се целосно исти во сите истражувања.

Што покажа студијата ТРАВЕРС?

Студијата ТРАВЕРС од 2023 година го испитувала влијанието на терапијата со тестостерон кај 5.246 мажи со ниско ниво на хормонот и постоечко кардиоваскуларно заболување или зголемен кардиоваскуларен ризик.

Учесниците по случаен избор добивале гел со тестостерон или гел без хормонот.

Атријална фибрилација се појавила кај 3,5 отсто од мажите што примале тестостерон, наспроти 2,4 отсто од оние во контролната група.

Сепак, студијата не утврдила зголемување на ризикот во главниот комбиниран показател, кој ги опфаќал смртта од кардиоваскуларни причини, несмртоносниот срцев удар и несмртоносниот мозочен удар. Тоа значи дека резултатите за атријалната фибрилација не треба да се толкуваат како доказ дека терапијата нужно го зголемува вкупниот ризик од сериозни кардиоваскуларни настани.

Како тестостеронот може да влијае врз срцевиот ритам?

Лабораториските истражувања укажуваат дека ниските и високите нивоа на тестостерон би можеле да влијаат врз срцето преку различни механизми.

Ниското ниво може да ја наруши регулацијата на калциумот во срцевите клетки, додека повисокото ниво може да влијае врз движењето на калиумот. И калциумот и калиумот имаат важна улога во создавањето и пренесувањето на електричните сигнали што ги координираат срцевите контракции.

Истражувачите препорачуваат пред започнување терапија со тестостерон да се проценат срцевото здравје и останатите фактори на ризик. Меѓу нив се дебелината, високиот крвен притисок, консумирањето алкохол и апнејата при спиење — состојба при која дишењето постојано запира и повторно започнува во текот на ноќта.

Вишокот масно ткиво, исто така, е поврзан со пониски нивоа на тестостерон, што дополнително ја усложнува врската меѓу хормоните, телесната тежина и кардиоваскуларното здравје.

Научниците повикуваат на претпазливост

Не сите истражувања доаѓаат до исти заклучоци. Анализа од 2024 година, која опфатила 106 рандомизирани студии, не утврдила статистички значајно зголемување на ризикот од атријална фибрилација кога биле анализирани испитувањата без студијата ТРАВЕРС.

Дополнително, опсервациските студии можат да покажат поврзаност меѓу нивото на хормонот и нарушувањето на срцевиот ритам, но не можат сами по себе да докажат дека тестостеронот е причината.

Засега нема доказ дека одржувањето на тестостеронот во средината на нормалниот референтен опсег навистина го намалува ризикот од атријална фибрилација. За тоа се потребни дополнителни клинички испитувања.

Наодите би можеле да помогнат во развојот на поиндивидуализиран пристап кон терапијата со тестостерон, со внимателно одредување на целното ниво на хормонот и следење на пациентите за време на лекувањето.

Клучната порака: овие резултати не значат дека секој човек со ниско или високо ниво на тестостерон ќе развие срцева аритмија. Терапијата не треба самостојно да се започнува, менува или прекинува — одлуката треба да се донесе со лекар, земајќи ги предвид симптомите, лабораториските резултати и индивидуалниот кардиоваскуларен ризик.