Украина станува тест-полигон за нова генерација воена технологија – хуманоидни роботи кои во иднина би можеле да добијат и борбени функции.
Американската компанија Foundation Future Industries веќе ги тестирала своите роботи „Phantom“ во Украина, а извршниот директор на компанијата, Санкает Патак, изјави дека првите вооружени верзии би можеле да влезат во фаза на тестирање уште следната година, додека оперативна употреба би можела да следи до 2027 година.
Компанијата развива хуманоидни роботи за комерцијални и воени намени, но Патак отфрла сценарија како од научно-фантастични филмови, во кои армии од роботи целосно го заменуваат човечкиот фактор на бојното поле.
Според него, хуманоидите нема да ги заменат постојните технологии како дроновите, туку ќе се користат во ситуации каде што е потребна голема прецизност и минимален ризик за цивили и инфраструктура.
Украина како реална лабораторија
Првите воени тестирања на роботите „Phantom“ биле спроведени токму во Украина. Тие не биле користени за директни борбени мисии, туку за логистика, пренесување опрема и залихи, извидување, мапирање на објекти и проверка на згради.
Искуствата од војната довеле до развој на новата генерација „Phantom 2“. Новиот модел ќе биде отпорен на вода и прашина, ќе може да носи товар до околу 80 килограми и ќе има значително подобрена отпорност на удари.
Роботот користи батерија со капацитет од 3 kWh, што му овозможува работа во потешки теренски услови.
Вештачка интелигенција што го разбира физичкиот свет
За разлика од јазичните модели како ChatGPT, хуманоидните роботи користат таканаречени „world models“ – модели на светот.
Тие не се фокусираат само на обработка на текст, туку анализираат видеоснимки, податоци од сензори и симулации за да создадат дигитална слика на околината и да предвидат како ќе се движат предметите и луѓето.
Овие модели му овозможуваат на роботот да планира движења, да ги проценува последиците од своите активности и да носи одлуки во сложени ситуации.
Правилата заостануваат зад технологијата
Развојот на хуманоидни роботи за воени цели отвора сериозни правни и етички прашања.
Во моментов не постои посебен меѓународен договор кој директно ја регулира употребата на автономни хуманоидни роботи на бојното поле. На нив се применуваат постојните правила на меѓународното хуманитарно право, кои бараат разликување меѓу воени цели и цивили.
Обединети нации веќе неколку години разговараат за регулирање на смртоносните автономни оружени системи (LAWS). Генералниот секретар António Guterres предупредуваше на ризикот од „роботи убијци“ кои би можеле самостојно да избираат и напаѓаат цели без човечка контрола.
Поголема опасност може да биде злоупотребата на вештачката интелигенција
Иако често се поставува прашањето дали роботите некогаш би можеле да преземат контрола врз оружјето, Патак смета дека поблиска закана е злоупотребата на денешните системи со вештачка интелигенција.
Тој предупредува на можноста за таканаречен „AI тероризам“ – употреба на отворени модели за сајбер напади, дезинформациски кампањи или претворање комерцијални дронови во оружје.
Според него, сценариото во кое вештачката интелигенција самостојно ќе ги менува своите цели, ќе се подобрува и ќе се реплицира без човечка контрола сè уште е далеку.
Хуманоидите стануваат дел од идното бојно поле
Иако дроновите веројатно ќе останат доминантна технологија во современите конфликти, тестирањата во Украина покажуваат дека армиите веќе истражуваат каде хуманоидните роботи можат да преземат најопасни задачи.
Во почетната фаза тоа најверојатно ќе бидат логистика, извидување и операции во ризични средини, додека евентуалното вооружување ќе зависи не само од технолошкиот развој, туку и од меѓународните правила што допрва треба да се воспостават.
Развојот на овие системи покажува дека вештачката интелигенција сè побрзо преминува од дигиталниот во физичкиот свет, а хуманоидните роботи стануваат една од најконтроверзните технологии на идната воена опрема.
