Екстремните температури повеќе не се само временски проблем, туку стануваат и сериозен економски ризик за Европа. Анализа на холандската банка Триодос покажува дека горештините и сушата би можеле да избришат околу 1 отсто од економскиот раст на Европската Унија во 2026 година, што би претставувало загуба од околу 180 милијарди евра.
Проценката доаѓа во година во која голем дел од Европа се соочува со високи температури, недостиг од врнежи и исклучително ниски водостоји на големите реки. Последиците веќе се чувствуваат во повеќе сектори, од земјоделството до транспортот и енергетиката.
Еден од најдиректните удари е врз продуктивноста на работниците. Кога температурите се екстремно високи, работата станува потешка, а луѓето побавно и пократко можат да ги извршуваат физичките и дел од другите работни задачи. Токму намалената продуктивност е еден од главните механизми преку кои горештините се претвораат во економска загуба.
Особено погодени се земјоделците. Сушата и високите температури го намалуваат приносот на земјоделските култури, додека недостигот од вода ги зголемува трошоците за наводнување. Во Холандија земјоделците веќе се соочуваат со ограничувања за користење вода, а во Босна и Херцеговина сушата значително ги погоди приносите на пченката. Слични проблеми се забележуваат и во Романија, Унгарија и Чешка.
Ниските водостоји на реките создаваат дополнителен проблем за транспортот. Особено важни се големите европски пловни патишта, преку кои се превезуваат суровини и стока. Кога водата паѓа под одредено ниво, бродовите не можат да пловат со вообичаениот товар или мора да користат изменети маршрути, што ги зголемува трошоците и го забавува снабдувањето.
Последиците се чувствуваат и во енергетскиот сектор. Високите температури ја зголемуваат потрошувачката на електрична енергија поради климатизацијата, додека сушата може да влијае врз производството на електрична енергија и достапноста на вода за одредени индустриски процеси.
Франција, Шпанија и Италија се меѓу економиите кои се особено изложени на растечките трошоци од екстремните горештини. Претходна анализа на Алијанс Трејд процени дека до 2030 година кумулативните загуби на бруто домашниот производ во најпогодените европски земји би можеле да достигнат од 5 до 7 отсто.
И Европската комисија предупредува дека топлотниот стрес веќе влијае врз продуктивноста и економската активност. Според нејзините проценки, без соодветни мерки за адаптација, загубите на продуктивност и бруто домашниот производ би можеле значително да се зголемат во следните децении.
Економскиот ризик е особено значаен затоа што Европската Унија и без влијанието на екстремните временски услови има релативно скромни очекувања за раст. Европската комисија во пролетната економска прогноза предвидува раст на економијата на ЕУ од 1,1 отсто во 2026 година.
Тоа значи дека проценетото влијание од горештините би можело да „избрише“ значителен дел од очекуваниот раст. Наместо временските услови да бидат само привремен удар врз одредени сектори, климатските екстреми сè повеќе се претвораат во фактор што може да влијае врз целокупната економска активност.
За економиите тоа значи и поголема потреба од инвестиции во прилагодување кон повисоките температури, управување со водните ресурси, инфраструктура отпорна на екстремни временски услови и заштита на работниците од топлотен стрес.
