На 28 мај, светот го одбележува World Hunger Day, ден што треба да потсети дека гладот не е природна катастрофа, туку политички, економски и човечки неуспех. Особено во Африка, каде што гладот со децении се враќа како стара вест што никогаш не престанала да биде нова.

Светот веќе еднаш „се разбуди“ за гладот во Африка. Во 1985 година, Live Aid го сврте глобалното внимание кон гладот во Етиопија. На сцените во Лондон и Филаделфија пееја најголемите музички имиња на времето, милиони луѓе гледаа, донираа и веруваа дека ова е моментот кога нешто конечно ќе се промени. Камерите ги донесоа сликите од гладот во дневните соби на богатите земји. Африка стана глобална грижа, но често само како слика на страдање, не како прашање на правда.

Четири децении подоцна, гладот не исчезна. Само вниманието се потроши.

Денес кризата не е една земја, една суша или една лоша жетва. Гладот во Африка е резултат на повеќе кризи што се лепат една врз друга: вооружени конфликти, климатски промени, уништено земјоделство, раст на цените, долгови, слаби здравствени системи, раселување на населението и зависност од увоз на храна. Кога ќе се додаде и намалената меѓународна помош, гладот станува уште потивок, но не и помалку смртоносен.

Судан е еден од најболните примери. Таму милиони луѓе се соочуваат со акутна несигурност во храна, а ризикот од глад продолжува да расте. Во Источна Африка, Рогот на Африка и Сахел, сушите и поплавите веќе не се исклучок, туку циклус. Земјата или пука од жед или ја носи водата. А меѓу тие две крајности стојат луѓе кои немаат резервен план, затоа што сиромаштијата не дозволува климатска адаптација.

Но гладот не е само празна чинија. Тој е дете што не може да учи затоа што телото му штеди енергија. Мајка што јаде последна, ако остане нешто. Земјоделец што ја гледа нивата како пропаѓа, а потоа ја напушта. Семејство што продава добиток, алат, дом, па на крај и иднина. Гладот е почеток на нови миграции, нови болести, нови конфликти и нова генерација која расте со помалку шанси уште од првиот ден.

Затоа е опасно кога гладот во Африка се претвора во навика. Кога вестите за глад се читаат како нешто што „таму секогаш се случува“. Токму тоа е најголемата неправда: кризата станува толку долга што престанува да шокира. А кога светот ќе престане да се шокира, политичката волја станува уште помала.

Live Aid покажа дека вниманието може да се мобилизира. Но покажа и нешто друго: дека хуманитарниот импулс не е доволен ако по него не дојдат системски промени. Песна, концерт и донација можат да спасат животи во моментот. Но не можат сами да изградат отпорни земјоделски системи, фер трговија, мир, инфраструктура, пристап до вода, образование и здравствена заштита.

World Hunger Day затоа не треба да биде уште еден датум во календарот на добри намери. Треба да биде потсетник дека гладот не е недостаток на храна во светот, туку недостаток на еднаквост во пристапот до неа. Денес светот произведува доволно храна, но милиони луѓе сè уште легнуваат гладни. Тоа значи дека проблемот не е само во нивите, туку и во политиките.

Африка не треба повторно да биде претставена само како континент на гладни деца и празни садови. Таа е континент со земја, знаење, млади луѓе, локални решенија и огромен потенцијал. Но тој потенцијал постојано се судира со кризи што не ги создал само тој континент, а најчесто ги плаќа најскапо.

Четириесет години по Live Aid, прашањето веќе не е дали светот знае. Знае. Ги видел сликите, ги слушнал апелите, ги прочитал извештаите. Прашањето е зошто гладот сè уште се третира како далечна трагедија, а не како глобален срам.

Заборавената криза не е заборавена затоа што нема податоци. Заборавена е затоа што нема доволно политичка цена за рамнодушноста.