Фајл со големина од само 42 килобајти со години е еден од најпознатите примери во светот на компјутерската безбедност. Станува збор за 42.zip, познат како „ZIP бомба“ – компресирана архива која при целосно распакување може да произведе неверојатни 4,5 петабајти податоци.
Но, иако звучи како опасен вирус, важно е да се разјасни дека 42.zip не е класичен компјутерски вирус и самото преземање на фајлот не значи дека компјутерот веднаш ќе биде оштетен. Проблемот настанува доколку програмата автоматски и без ограничувања започне да ги распакува сите слоеви на архивата.
Тогаш малата датотека може да предизвика огромно оптоварување на системот, бидејќи од неа постепено се создаваат огромни количества податоци.
Како 42 KB стануваат 4,5 петабајти?
Трикот се крие во начинот на кој функционира компресијата. 42.zip содржи повеќе нивоа на архивирани датотеки, поставени една во друга. Податоците се избрани така што можат исклучително ефикасно да се компресираат.
Според достапните податоци, архивата зафаќа околу 42 KB, но доколку сите нејзини слоеви се распакуваат еден по друг, конечната количина на податоци може да достигне околу 4,5 петабајти, односно приближно 4,5 милиони гигабајти.
За споредба, компјутер со SSD од 1 TB би имал потреба од простор еквивалентен на околу 4.500 такви дискови за да ја складира целата количина.
Што му се случува на компјутерот?
Опасноста не е само во тоа што може да се пополни дискот. Ако програмата започне неконтролирано да ја распакува архивата, може значително да се оптоварат процесорот и RAM меморијата, а слободниот простор на дискот може брзо да исчезне.
Последиците може да бидат забавување на системот, престанок на работа на одредени програми, па дури и пад на системот.
Токму поради тоа безбедносните експерти ги класифицираат ваквите датотеки како decompression bombs, односно „бомби за декомпресија“. Нивната цел или ефект е да ги исцрпат ресурсите на системот и да предизвикаат недостапност на услугата.
Ова е особено сериозен проблем кај серверите и онлајн сервисите кои автоматски прифаќаат, скенираат или распакуваат датотеки испратени од корисници.
4,5 петабајти не се создаваат со еден клик
И покрај сензационалните наслови за „најопасниот фајл на светот“, постои една важна нијанса.
42.zip не произведува 4,5 петабајти веднаш штом ќе се отвори. До таа количина се стигнува само ако програмата продолжи рекурзивно да ги распакува архивите што се наоѓаат внатре во други архиви.
Ако се распакува само првото ниво, количината на податоци е многу помала.
Поради тоа, 42.zip повеќе треба да се сфати како екстремен пример за тоа што може да се постигне со компресија, отколку како датотека што со едно отворање автоматски ќе го уништи секој компјутер.
Постојат и пософистицирани ZIP бомби
42.zip не е единствениот пример. Истражувачот Дејвид Фифилд во 2019 година претстави техника за создавање нерекурзивни ZIP бомби, кои не се потпираат на голем број архиви поставени една во друга.
Овие техники ги користат карактеристиките на ZIP и DEFLATE форматите за да постигнат огромна разлика меѓу големината на компресираната датотека и количината на податоци што се создава при нејзино распакување.
Тоа е значајно затоа што класичните ZIP бомби можат да се блокираат со ограничување на бројот на нивоа до кои системот смее автоматски да распакува архиви.
Како современите системи се штитат?
Денешните безбедносни програми и сервери можат да постават ограничувања за обработка на архиви. На пример, може да се ограничи максималната количина податоци што смее да се распакува, потрошувачката на меморија, времето за обработка или длабочината на вложените архиви.
Токму ваквите мерки спречуваат мала датотека да предизвика несразмерно големо оптоварување на системот.
Затоа 42.zip денес е повеќе легендарен пример од историјата на компјутерската безбедност отколку датотека што автоматски ќе го „уништи“ вашиот хард диск. Сепак, приказната зад него покажува колку огромна разлика може да постои меѓу големината на една компресирана датотека и количината податоци што се создаваат при нејзино целосно распакување.
