Европа во првата половина на 2026 година достигна рекордно ниво на увоз на руски течен природен гас (ЛНГ), само неколку месеци пред да стапи на сила целосната забрана на Европската Унија за долгорочен увоз на руски гас.
Според податоците на аналитичката компанија Kpler, увозот од рускиот проект „Јамал ЛНГ“, со кој управува компанијата „Новатек“, достигнал 9,89 милиони тони, што е за 18 проценти повеќе во споредба со истиот период минатата година. Според проценките на невладината организација Urgewald, Европа за овие испораки платила околу 6 милијарди евра.
Франција, Белгија и Шпанија се главни купувачи
Најголеми европски увозници на рускиот течен природен гас од „Јамал“ во првите шест месеци од 2026 година биле: Франција – 3,6 милиони тони, Белгија – 2,9 милиони тони и Шпанија – 2,7 милиони тони
Овие бројки предизвикаа критики од организации кои ја следат енергетската трговија со Русија, особено поради фактот што увозот продолжува во период на засилени руски напади врз украинската енергетска инфраструктура.
„Овие бројки се остри и не се случуваат во изолиран контекст“, изјави Себастијан Ретерс од Urgewald, посочувајќи дека европските приходи од руската енергетика продолжуваат да имаат геополитичко значење.
Забраната за руски ЛНГ стапува во сила во 2027 година
Според актуелните правила на ЕУ, забранет е увоз на руски течен природен гас преку краткорочни договори, што значи дека испораките од „Јамал“ кон Европа мора да се поврзани со долгорочни договори и да бидат потврдени од царинските власти на земјите увозници. Целосната забрана за долгорочен увоз на руски ЛНГ во Европската Унија треба да стапи во сила на 1 јануари 2027 година.
Подоцна во текот на 2027 година се очекува и забрана за увоз на руски гас што се транспортира преку гасоводи.
Европа останува клучна за рускиот проект „Јамал“
Проектот „Јамал ЛНГ“, кој се наоѓа во руската Арктичка област, зависи од мала флота специјализирани танкери од класата Arc7, кои можат да пловат низ ледени услови. Европските пристаништа досега имаа клучна улога во приемот на овие бродови, бидејќи алтернативната рута преку Северниот морски пат кон Азија е подолга и поризична.
Додека европскиот увоз од „Јамал“ растел, испораките кон Азија во првата половина на годината паднале за 74 проценти, на нешто над 510.000 тони.
Европски компании и натаму се вклучени во синџирот
Дел од причините за намалените испораки кон Азија се претпазливоста на меѓународните бродски компании, осигурителите и финансиските институции поради ризикот од санкции. Во исто време, дел од специјализираните бродови за транспорт на гас од „Јамал“ и понатаму зависат од европски услуги за поправки и одржување, вклучително и бродоградилишта во Франција и Данска.
„Проектот Јамал ЛНГ зависи од мала специјализирана флота, европски пристаништа и европски услуги за извозот да продолжи. Европа сè уште ги обезбедува сите три работи“, изјави Ретерс.
Неизвесна иднина за најголемиот руски ЛНГ проект
„Јамал ЛНГ“, кој беше пуштен во употреба во 2017 година во присуство на рускиот претседател Владимир Путин, останува најголемиот руски производител на течен природен гас. Проектниот капацитет изнесува 17,4 милиони тони годишно, а во сопственичката структура, покрај рускиот „Новатек“, удели имаат и францускиот TotalEnergies и кинескиот CNPC.
Извршниот директор на TotalEnergies, Патрик Пујане, претходно изјави дека компанијата можеби ќе биде принудена да го запре извозот од проектот поради нејаснотиите околу идната забрана на ЕУ. Така, и покрај политичките санкции и обидите за намалување на зависноста од Москва, европскиот пазар останува еден од најважните извори на приходи за рускиот енергетски сектор.
