Европските сили работат на формирање на заедничка воена мисија за обезбедување на стратешкиот Ормутски теснец, но без директно учество на САД. Иницијативата доаѓа во момент на растечки тензии на Блискиот Исток и закани за глобалното снабдување со енергенси.
На видеоконференција закажана за петок, со која ќе копретседаваат францускиот претседател Emmanuel Macron и британскиот премиер Keir Starmer, ќе учествуваат околу 30 земји и партнери. Дел од лидерите ќе се состанат во Париз, додека останатите ќе се приклучат онлајн.
Широка меѓународна поддршка
Покрај Франција и Велика Британија, на состанокот ќе учествуваат и германскиот канцелар Фридрих Мерц и италијанската премиерка Џорџа Мелоби. Во процесот се вклучени и земји од Блискиот Исток, Азија и Латинска Америка. Целта е да се создаде стабилна меѓународна коалиција што ќе обезбеди безбедност на клучниот поморски коридор.
Според француското претседателство, идејата е да се понуди „трет пат“ – помеѓу политиката на максимален притисок што претходно ја водеа САД и ризикот од ескалација на воениот конфликт.
Иако координацијата со САД ќе постои, европските земји јасно нагласуваат дека нема да влезат во заедничка воена коалиција, бидејќи не се директна страна во конфликтот.
Строги услови за активирање
Мисијата ќе може да се реализира само под одредени безбедносни услови: гаранција од Иран дека нема да напаѓа бродови, уверување дека САД нема да блокираат поморски сообраќај и стабилен прекин на огнот во регионот.
Во моментов постои неформално примирје, но неговата одржливост е неизвесна.
Стратешко значење на теснецот
Hormuški tjesnac е еден од најважните енергетски коридори во светот, низ него минуваат околу 20% од глобалните испораки на нафта и течен природен гас.
Европските земји инсистираат: теснецот да не биде миниран, да нема наплата за транзит и да се врати статус-кво состојбата пред конфликтот
Земјите учеснички веќе сигнализираат подготвеност да испратат воени капацитети, вклучително и миноловци и извидувачки бродови. Франција, како една од клучните сили во иницијативата, веќе има значително воено присуство во регионот со носач на авиони, повеќе бродови и десетици авиони.
Европската иницијатива покажува јасна намера за поголема геополитичка автономија, во време кога глобалната енергетска безбедност станува едно од клучните прашања на меѓународната сцена.
