Буџетот на Европската Унија може да се соочи со „значителен недостиг“ доколку земјите членки не постигнат договор за воведување нови извори на приходи, предупреди Европскиот суд на ревизори. Ризикот доаѓа во момент кога трошоците за сервисирање на заедничкиот европски долг растат, а членките се длабоко поделени околу големината и начинот на финансирање на следниот седумгодишен буџет.
Претседателот на Европскиот суд на ревизори, Тони Марфи, изјави дека околу 20 отсто од предложениот буџет од два билиони евра зависи од нови извори на приходи кои сè уште не се одобрени. Доколку овие приходи не бидат обезбедени, ЕУ би можела да се соочи со значителен буџетски недостиг, што би значело или поголеми национални придонеси од земјите членки или намалување на вкупните планови и амбиции на буџетот.
Предупредувањето доаѓа во пресрет на преговорите за буџетот на ЕУ за периодот од 2028 до 2034 година. Европската комисија претходно предупреди дека без договор за нови таканаречени „сопствени извори“ на приходи, а доколку земјите членки истовремено одбијат да ги зголемат националните придонеси, идниот буџет би можел да биде значително намален.
Дополнителен проблем е растот на долгот на Унијата. Според годишниот извештај на Европскиот суд на ревизори за 2025 година, долгот на ЕУ на крајот на минатата година достигнал 738,9 милијарди евра, во споредба со околу 600 милијарди евра една година претходно.
Од Судот предупредуваат дека задолжувањето на ЕУ би можело да достигне еден билион евра до 2027 година, при што значаен дел од растот е поврзан со инструментот „Следна генерација ЕУ“. Станува збор за фонд за економско закрепнување вреден до 750 милијарди евра, формиран за време на пандемијата на ковид-19, кога ЕУ за првпат во толкав обем заеднички се задолжи на финансиските пазари.
Отплатата на долгот создаден преку овој инструмент треба да започне во период од 30 години и да заврши до 2058 година. Во предлог-буџетот на Европската комисија за периодот 2028–2034 година се предвидени 168 милијарди евра за отплата на долгот и неговото сервисирање, што дополнително го зголемува притисокот врз европските финансии.
Предлогот на Комисијата, сепак, предвидува и значително ново задолжување. Меѓу предложените ставки се до 100 милијарди евра за поддршка на Украина и до 395 милијарди евра за инструмент наменет за одговор на кризи.
Земјите членки сега треба да најдат компромис за тоа од каде ќе доаѓаат парите за овие приоритети. Прашањето за новите европски приходи, националните придонеси и големината на идниот буџет се очекува да биде едно од најтешките прашања во преговорите што треба да завршат со договор за буџетот за периодот 2028–2034 година.
