Лидерите на Европската Унија остануваат поделени околу можноста за обновување на дипломатските контакти со Русија, откако претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, покрена иницијатива за отворање комуникациски канали со Москва во контекст на потенцијални мировни преговори за Украина.
Прашањето предизвика различни реакции на самитот на Европската Унија во Брисел. Дел од европските лидери сметаат дека е неопходно да се задржат дипломатските механизми за комуникација, додека други предупредуваат дека Русија сè уште не покажала вистинска подготвеност за сериозни мировни разговори. Според извори од германската влада, иницијативата била оценета како непромислен и некоординиран потег. Германските претставници сметаат дека во моменталните околности не постојат услови за отворање политички дијалог со Кремљ.
Сличен став изрази и холандскиот премиер Роб Јетен, кој истакна дека рускиот претседател Владимир Путин досега не покажал реална намера за започнување сериозни преговори.
„Не видовме вистинска подготвеност од Путин за сериозни разговори, а токму од таму треба да започне секој мировен процес“, изјави Јетен.
Од друга страна, дел од европските лидери ја поддржаа иницијативата. Шпанскиот премиер Педро Санчез порача дека Мадрид ќе ги поддржи сите дипломатски напори кои можат да придонесат за прекин на војната во Украина. Австрискиот канцелар Кристијан Штокер нагласи дека секој траен мир започнува со разговори и дека комуникацијата не смее целосно да се прекине, дури ни во услови на длабока политичка криза.
Според претставници на Европската Унија, во изминатите недели биле воспоставени ограничени дипломатски контакти со Москва, но тие не прераснале во официјални мировни преговори. Целта била да се обезбеди минимален канал за комуникација доколку се појават услови за идни разговори.
Односите меѓу Брисел и Москва се во длабока криза уште од руската анексија на Крим во 2014 година, а по почетокот на целосната руска инвазија врз Украина во 2022 година дипломатските врски практично се замрзнати.
Во заедничката декларација усвоена на самитот, лидерите на Европската Унија повторно ја потврдија поддршката за дипломатски иницијативи кои би можеле да доведат до завршување на војната, но истовремено ја повикаа Русија да покаже „вистинска подготвеност за мир“, да прифати безусловен прекин на огнот и да започне сериозни преговори за праведен и траен мировен договор.
На самитот присуствуваше и украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој ги информираше европските лидери за состојбата на фронтот и актуелните безбедносни предизвици со кои се соочува Украина.
Паралелно со дискусиите за дипломатските односи со Русија, Европската Унија во последните месеци ја засили поддршката за Киев. Брисел отвори пристапни преговори со Украина, одобри финансиска помош од 90 милијарди евра и едногласно ги продолжи санкциите против Русија за уште една година.
Покрај војната во Украина, лидерите на Унијата разговараа и за економската конкурентност на европската економија, односите со Кина и подготовките за новиот повеќегодишен буџет на ЕУ за периодот од 2028 до 2034 година. Според првичните проценки, буџетската рамка би можела да достигне вредност меѓу 1.000 и 2.000 милијарди евра. Аналитичарите оценуваат дека дебатата околу евентуалното отворање дипломатски канали кон Москва покажува дека и покрај единствениот став за поддршка на Украина, во рамките на Европската Унија постојат различни гледишта за тоа како треба да изгледа патот кон евентуален мир и идните односи со Русија.
