Растот на цените на енергијата повторно ја турна инфлацијата во Европска Унија, која во март достигна 2,8% на годишно ниво, покажуваат податоците на Евростат. Во еврозоната, инфлацијата се искачи на 2,6%, што претставува значително зголемување во споредба со февруарските 1,9%. Ова укажува на нов бран ценовни притисоци, пред сè поради енергетскиот сектор.
Енергијата како главен двигател
Клучниот фактор зад растот е наглото поскапување на енергијата. Само во текот на март, цените пораснале за околу 7% во споредба со претходниот месец. На годишно ниво, енергијата поскапела за 5,1%, со што од сектор кој претходно ја намалуваше инфлацијата, сега повторно станува главен двигател на ценовниот раст.
Покрај енергијата, услугите поскапеле за 3,2% а индустриските производи за 0,5%.
Најголем придонес во вкупната инфлација имаат услугите, следени од енергијата и храната. Инфлацијата не е рамномерна низ Европа. Најниски стапки се забележани во: Данска – 1%, Чешка, Кипар и Шведска – 1,5%
Од друга страна, највисока инфлација има: Романија – 9%, Хрватска – 4,6%, Литванија – 4,4%. Од вкупно 27 земји членки, инфлацијата се намалила само во три, останала непроменета во една, а пораснала во дури 23 држави.
Базната инфлација благо се смирува
И покрај растот на вкупната инфлација, т.н. базна инфлација, која ги исклучува цените на храната, енергијата, алкохолот и тутунот бележи мало намалување. Во еврозоната, таа изнесува 2,3%, што укажува дека дел од инфлаторните притисоци можеби се стабилизираат, но енергетскиот фактор и понатаму создава силен притисок.
Инфлацијата во Србија во март изнесува 2,8%, што е на исто ниво со просекот на Европската Унија. Ова покажува дека регионалните економии се тесно поврзани со европските трендови, особено кога станува збор за енергијата и глобалните пазарни движења.
Што значи ова за граѓаните?
Растот на инфлацијата најдиректно ќе се почувствува преку повисоки сметки за струја и гориво, поскапи услуги и постепено зголемување на цените на основните производи. Ако енергетската криза продолжи, постои ризик инфлацијата повторно да се забрза во наредните месеци.
Податоците на Евростат јасно покажуваат дека инфлацијата во Европа повторно влегува во растечка фаза – овојпат водена од енергијата. Во услови на геополитички тензии и нестабилни енергетски пазари, ценовниот притисок останува еден од клучните економски предизвици за Европската Унија во 2026 година.
