Историјата на древен Египет памети моќни жени како Хатшепсут, Нефертити и Клеопатра. Но, ново истражување може значително да ја помести границата на најраната позната жена на египетскиот престол. Станува збор за Меретнеит, чие име се преведува како „миленичка на божицата Неит“. Таа живеела и дејствувала пред повеќе од 5.000 години, во времето на Првата династија.
Досега, Собекнеферу, која владеела пред околу 4.000 години, често се наведуваше како првата позната жена-фараон во историјата на Египет. Но, новата анализа сугерира дека Меретнеит можеби ја презела власта повеќе од еден милениум порано. Истражувањето е објавено во списанието „Прага египтолошки студии“ и се фокусира на докази кои претходно не биле препознаени како потврда за нејзиниот владетелски статус.
Името скриено на кралските печати
Египтологот Сју Кели од Карловиот универзитет во Прага и дигиталната археологка Кристал Милер од Универзитетот во Букурешт анализирале древни кралски печати познати како „сереки“.
Со помош на дигитална техника при која хиероглифите се изолираат, а боите се инвертираат, истражувачките успеале да го идентификуваат името на Меретнеит. Станува збор за 13 глинени затворачи со кои некогаш биле затворани керамички садови. Тие биле пронајдени пред околу 80 години во некрополата Сакара.
Особено важно е што „серекот“ бил симбол резервиран за египетските владетели. Според Кели, ова создава нова врска меѓу Меретнеит и главниот симбол на владеењето во тој период.
„Тоа значи дека таа навистина била владетелка со овластувања на крал во текот на Првата династија, а не само кралица-сопруга“, објаснува Кели.
Доколку ова толкување биде потврдено со понатамошни истражувања, Меретнеит би била една од најраните познати жени кои формално ја вршеле врховната власт во древниот Египет.
Нејзината гробница изгледала како гробница на владетел
Прашањето за нејзиниот статус долго време ги збунувало египтолозите. Нејзиното име се појавува на повеќе археолошки локалитети, меѓу кои и во кралските некрополи во Абидос и Сакара. Сепак, не било сосема јасно дали Меретнеит била кралица, регентка или вистинска владетелка.
Нејзината гробница во Абидос дополнително ја усложнува сликата. Комплексот е изграден во стил што вообичаено се поврзува со гробниците на владетелите. Во него се пронајдени стотици големи садови за вино, како и речиси 50 споредни гробници и простории во кои биле погребани слуги и членови на дворот.
Во комплексот биле пронајдени и две монументални камени стели. Едната е значително оштетена, но другата го носи нејзиното име – уште една привилегија што била поврзувана со владетелите.
Владетелка, регентка или и двете?
Истражувачите претпоставуваат дека политичката кариера на Меретнеит траела најмалку 30 години. Можно е таа првично да била совладетелка со својот веројатен татко Џер, третиот крал на Египет. Неговото име исто така се појавува на глинените печати. Подоцна, според ова толкување, Меретнеит можеби станала регентка на својот малолетен син Ден.
Особено интересен доказ доаѓа од печатот пронајден во гробницата на Ден. На него се наоѓа список на владетели, а Меретнеит е наведена на крајот со титулата „мајка на кралот“. Нејзиното име се појавува и на погребен печат поврзан со подоцнежниот владетел Семерхет, што според истражувачите покажува дека нејзиниот политички статус бил признаен и по нејзината смрт.
Други текстови укажуваат дека можела да има контрола врз кралската ризница и државните службеници.Тоа создава слика за жена која можела да ја презема реалната политичка власт иако не секогаш ја користела формалната титула на крал.
Жена која се движела меѓу различни улоги
Истражувачите сметаат дека нејзината политичка моќ можеби била поврзана и со нејзиниот пол и со нејзиното место во кралското семејство. Наместо да има една фиксна улога, Меретнеит можела да дејствува како совладетелка, мајка на кралот и регентка, зависно од политичките околности. Токму затоа нејзината приказна е важна и за разбирањето на самиот почеток на египетската државност.
Ако новите докази и нивното толкување бидат потврдени, Меретнеит нема да биде само уште една моќна жена од древниот Египет. Таа би можела да биде една од најраните, можеби и најраната досега позната жена-владетелка во историјата.
Но, клучниот збор засега е „можеби“. Археолошките докази се сè побројни, но прашањето дали Меретнеит формално била крал на Египет или владеела како регентка сè уште е предмет на научна расправа.
