Компанијата SpaceX во последните шест месеци контролирано отстрани од орбитата 260 Starlink сателити, кои потоа изгореа во Земјината атмосфера, покажува полугодишниот извештај доставен до Федерална комисија за комуникации (FCC).
Станува збор за планиран процес на отстранување на сателити чиј работен век завршил. Наместо да останат како вселенски отпад, тие се насочуваат кон контролирано влегување во атмосферата, каде што се распаѓаат поради силното триење.
Според извештајот, во периодот од декември 2025 до мај 2026 година биле деорбитирани вкупно 260 сателити. Од нив, 176 биле од првата генерација Starlink, додека останатите припаѓале на втората генерација. Во истиот период, уште 349 сателити биле повлечени од активна употреба, а се очекува и тие во наредните месеци да бидат контролирано спуштени во атмосферата.
Најголемата сателитска мрежа во светот
Starlink моментално управува со најголемата сателитска констелација во ниската Земјина орбита, со повеќе од 10.000 активни сателити. SpaceX продолжува со проширување на мрежата, вклучително и развој на услугата Starlink Mobile, која треба да овозможи директна сателитска поврзаност со обични мобилни телефони.
Секој Starlink сателит има предвиден работен век од околу пет години. Откако ќе го потроши горивото, сателитот ги користи преостанатите резерви за контролирано напуштање на орбитата.
Зошто сателитите се уништуваат наместо да се враќаат на Земјата?
SpaceX наведува дека враќањето на сателитите на Земјата не е практично решение. Сателитите од првата генерација тежат меѓу 260 и 295 килограми, додека втората генерација достигнува тежина од 800 до 1.250 килограми.
Нивното фаќање и безбедно транспортирање назад на Земјата би било технички исклучително сложено и финансиски неисплатливо, поради што контролираното согорување е избрано како стандардна метода.
Научниците предупредуваат на можни последици
Иако SpaceX тврди дека сателитите целосно се распаѓаат при влезот во атмосферата и не создаваат нов вселенски отпад, научниците предупредуваат дека остануваат отворени прашања за нивното влијание врз атмосферата.
Истражувачите бараат подетални анализи за последиците од сè поголемиот број сателити кои согоруваат над Земјата, како и создавање нови регулативи за заштита на животната средина.
Американскиот FCC досега главно не спроведуваше детални еколошки проценки за сателитските проекти. Комисијата неодамна предложи вселенските активности да бидат изземени од одредени барања на Националниот закон за заштита на животната средина (NEPA), со образложение дека станува збор за активности надвор од американската територија.
План за 42.000 Starlink сателити
И покрај еколошките дилеми, SpaceX продолжува со агресивното ширење на Starlink. Долгорочниот план на компанијата предвидува поставување до 42.000 сателити во ниската Земјина орбита.
На почетокот на годината, компанијата доби дозвола од FCC за лансирање дополнителни 7.500 сателити од втората генерација, а паралелно развива и нови технологии, вклучително и орбитални центри за обработка на податоци и производствени капацитети за масовно производство на идните Starlink сателити.
Додека сателитскиот интернет станува сè подостапен, прашањето за долгорочното влијание врз атмосферата и вселенската околина станува една од главните еколошки теми на новата вселенска ера.
