Болката е непријатно чувство со кое телото нè предупредува дека нешто не е во ред. Додека некои видови болка брзо поминуваат, други може да траат со месеци или години и значително да го нарушат квалитетот на животот. Лекарите разликуваат акутна и хронична болка. Акутната болка најчесто се јавува поради повреда или болест и постепено исчезнува во текот на закрепнувањето. Хроничната болка трае подолго од три месеци и може да влијае врз спиењето, расположението и извршувањето на секојдневните активности.

Болката може да биде тапа, остра, прободувачка или со чувство на печење, а нејзиниот интензитет се разликува од човек до човек.

Британската Национална здравствена служба (NHS) издвојува 20 здравствени состојби што можат да предизвикаат некои од најсилните болки што човек може да ги доживее. За нив пишува и здравствениот портал „Њуз Медикал“, а текстот го пренесува „Индекс“.

Кластер-главоболка

Кластер-главоболката, позната и како главоболка во серии, е редок, но исклучително болен облик на главоболка. Нападите најчесто се јавуваат во одредени периоди, а болката може да биде толку интензивна што заболените не можат мирно да седат ниту нормално да ги извршуваат секојдневните активности.

Обично зафаќа една страна од главата, најчесто пределот околу окото. Болката се развива многу брзо, а врвот на интензитетот може да го достигне за само пет до десет минути. Еден напад трае од 15 минути до три часа и може да се повтори до осум пати во текот на денот. Често е придружен со солзење на окото, затнат нос и изразен немир.

Херпес зостер

Херпес зостер, познат и како опасен херпес, е вирусно заболување што може да предизвика силна болка со чувство на печење и прободување по должината на зафатениот нерв. Покрај болката, најчесто се појавува осип со меурчиња исполнети со течност, а можни се и чешање, трнење и зголемена чувствителност на кожата.

Болеста ја предизвикува вирусот варичела-зостер, истиот што ги предизвикува овчите сипаници. По прележувањето, вирусот останува неактивен во нервните клетки, а по години може повторно да се активира. Ризикот од појава на болеста се зголемува со возраста и со слабеењето на имунолошкиот систем. Кај некои луѓе болката продолжува и по повлекувањето на осипот. Оваа состојба се нарекува постхерпетична невралгија.

Замрзнато рамо

Замрзнатото рамо, односно адхезивниот капсулитис, е состојба што предизвикува болка и изразена вкочанетост на рамениот зглоб. Симптомите најчесто се развиваат постепено. На почетокот се појавува болка, која може да биде особено непријатна ноќе, а со текот на времето движењата стануваат сè поограничени.

За луѓето со оваа состојба дури и едноставни активности, како облекување, чешлање или посегнување по предмети, може да станат многу болни. Симптомите обично постепено се намалуваат, но закрепнувањето може да трае од една до три години, а понекогаш и подолго.

Фрактура на коска

Скршеницата е една од повредите што може да предизвика исклучително силна болка, особено непосредно по настанувањето. До фрактура доаѓа кога коската ќе напукне или ќе се скрши поради пад, удар или дејство на друга силна сила.

Болката најчесто се засилува при обид за поместување на повредениот дел од телото, а може да биде придружена со оток, модринки и деформација. Постојат повеќе видови фрактури – од едноставни и стабилни до отворени и повеќекратни. Интензитетот на болката зависи од местото и тежината на повредата.

Комплексен регионален болен синдром (CRPS)

Комплексниот регионален болен синдром е хронична состојба што најчесто се развива по повреда на раката или ногата. Се карактеризира со долготрајна и исклучително силна болка, која може да биде несразмерна со тежината на првичната повреда. Заболените често ја опишуваат како жарење, печење, боцкање или силно стегање.

Покрај болката, може да се појават оток, промени во бојата и температурата на кожата, како и изразена чувствителност на допир.

Точната причина за синдромот не е целосно разјаснета, но се поврзува со нарушувања во работата на нервниот и имунолошкиот систем.

Срцев удар

Срцевиот удар, односно инфарктот на миокардот, настанува кога дотокот на крв во дел од срцевиот мускул нагло ќе се намали или прекине, поради што срцевото ткиво останува без кислород. Еден од најпознатите симптоми е силна болка или чувство на притисок, стегање и тежина во градите. Болката може да се шири кон рацете, грбот, вратот или вилицата, а често е придружена со студена пот, мачнина и отежнато дишење.

Сепак, важно е да се знае дека срцевиот удар не мора секогаш да предизвика изразено силна болка. Кај некои луѓе, особено кај жените, повозрасните лица и луѓето со дијабетес, симптомите може да бидат помалку изразени или невообичаени.

При сомнеж за срцев удар потребна е итна медицинска помош.

Дискус хернија

Дискус хернија настанува кога дел од мекото ткиво на меѓупршленскиот диск ќе се испакне и ќе почне да ги притиска околните нерви. Во зависност од местото на појава, болката може да се шири од долниот дел на грбот кон ногата или од вратот кон рамото и раката. Покрај болката, може да се појават трнење, вкочанетост, чувство на печење и мускулна слабост. Кај некои луѓе симптомите се влошуваат при седење, стоење или одредени движења.

Иако дискус хернијата не мора секогаш да предизвикува симптоми, во потешките случаи болката може значително да ја ограничи подвижноста.

Српеста анемија

Српестата анемија е наследна болест на крвта при која црвените крвни клетки, поради изменетиот хемоглобин, добиваат карактеристична форма на срп. Таквите клетки може да ги затнат малите крвни садови и да го отежнат протокот на крвта, што доведува до ненадејни напади на исклучително силна болка, познати како болни кризи.

Болката може да се појави во коските, зглобовите, градите и стомакот, а нападите може да траат со часови или денови. Во потешките случаи потребно е болничко лекување.

Артритис

Артритис е заеднички назив за група заболувања што ги зафаќаат зглобовите и може да предизвикаат болка, вкочанетост, оток и отежнато движење. Меѓу најпознатите облици се ревматоидниот артритис и гихтот, додека остеоартритисот, кој настанува поради промени во зглобните ткива, исто така често се вбројува меѓу артритичните состојби.

Болката може да биде постојана или да се јавува во напади, а нејзиниот интензитет зависи од видот на заболувањето и степенот на оштетување на зглобот. Кај потешките облици дури и едноставните движења може да бидат многу болни.

Мигрена

Мигрената е невролошко заболување кое се карактеризира со повторувачки напади на главоболка, најчесто со пулсирачка болка на едната страна од главата. Покрај болката, често се јавуваат мачнина, повраќање и изразена чувствителност на светлина, звуци и мириси.

Нападот може да трае од неколку часа до неколку дена, а кај некои луѓе болката е толку силна што не можат да работат ниту да ги извршуваат вообичаените активности. Дел од заболените пред главоболката доживуваат аура, односно привремени нарушувања на видот или други невролошки симптоми.

Ишијас

Ишијас е назив за болка што настанува поради надразнување или притисок врз нервните коренчиња од кои се формира ишијадичниот нерв. Болката најчесто се шири од долниот дел на грбот, преку задникот и надолу по едната нога, а може да стигне сè до стапалото.

Заболените ја опишуваат како остра, прободувачка или жаречка болка, која понекогаш наликува на електричен удар. Може да биде придружена со трнење, вкочанетост и слабост во ногата. Кај потешките облици болката може значително да го отежни одењето, седењето и извршувањето на секојдневните обврски.

Камења во бубрезите

Камењата во бубрезите настануваат кога одредени супстанции во урината се кристализираат и создаваат цврсти наслаги во бубрезите.

Додека мирува, каменот често не предизвикува никакви тегоби. Но, кога ќе се придвижи и ќе навлезе во мочоводот, може да предизвика исклучително силна болка, позната како бубрежна колика. Болката обично се појавува во грбот или во страничниот дел од телото, под ребрата, а може да се шири кон долниот дел на стомакот и препоните.

Често се јавува во бранови, а може да биде придружена со мачнина, повраќање и крв во урината.

Воспаление на слепото црево

Воспалението на црвовидниот израсток, познато и како апендицитис, е состојба што бара брза лекарска процена. Болката обично започнува околу папокот, а потоа се преместува во долниот десен дел на стомакот, каде што постепено станува сè посилна.

Може да се влошува при одење, кашлање или длабоко вдишување, а често е придружена со мачнина, повраќање, губење на апетитот и покачена телесна температура. Ако не се лекува навреме, може да дојде до пукање на црвовидниот израсток и развој на сериозна инфекција во стомачната празнина.

Невралгија на тригеминалниот нерв

Невралгијата на тригеминалниот нерв е едно од најболните невролошки заболувања. Го зафаќа тригеминалниот нерв, кој ги пренесува сетилните информации од пределот на лицето. Се карактеризира со ненадејни напади на исклучително остра и прободувачка болка, која заболените често ја споредуваат со електричен удар.

Болката може да се појави во пределот на образот, вилицата, усните, забите и челото, а нападите може да ги предизвикаат сосема вообичаени активности, како џвакање, зборување, миење заби или допирање на лицето.

Иако поединечните напади најчесто траат кратко, може да се повторуваат повеќе пати во текот на денот и сериозно да го нарушат квалитетот на животот.

Ендометриоза

Ендометриозата е хронично заболување при кое ткиво слично на слузницата на матката расте надвор од матката, најчесто во пределот на карлицата. Може да предизвика исклучително болни менструации, хронична болка во карлицата, како и болка при сексуален однос, мокрење или празнење на цревата.

Кај некои жени симптомите се благи, додека други трпат толку силни болки што за време на менструацијата, но и надвор од неа, не можат да ги извршуваат секојдневните активности. Интензитетот на болката не мора секогаш да одговара на распространетоста на заболувањето, па и помалите промени може да предизвикаат сериозни тегоби.