Повеќе од 730.000 граѓани во Франција потпишале петиција против контроверзниот предлог-закон со кој се менуваат правилата за употреба на огнено оружје од страна на полицијата. Во саботата, 14 ноември, противниците на законските измени повторно излегоа на улиците на Париз и други француски градови, предупредувајќи дека предложените овластувања би можеле да ја ослабат контролата врз полициските постапки.

Законот, кој треба да се најде пред францускиот Сенат на 19 ноември, предвидува воведување правна претпоставка дека полицајците и припадниците на жандармеријата постапувале законски кога употребиле оружје во рамките на својата должност, освен ако не се докаже спротивното.

Токму оваа одредба предизвикува најголеми реакции кај организациите за човекови права, кои предлогот го нарекуваат „дозвола за убивање“.

Што точно предвидува спорниот закон?

Предлог-законот беше усвоен во прво читање во Националното собрание на 7 јули 2026 година.

Со него се предлага промена на начинот на кој правно се оценува употребата на огнено оружје од полициските службеници.

Според предложените измени, би постоела почетна претпоставка дека полицаецот постапил во согласност со законските услови за апсолутна неопходност и строга пропорционалност.

Тоа не значи дека полицијата би добила неограничено право да пука, ниту дека секоја употреба на оружје автоматски би била ослободена од судска проверка.

Сепак, критичарите предупредуваат дека новото правило би можело да го отежне докажувањето на незаконска употреба на сила, особено за семејствата на лицата повредени или убиени при полициски интервенции.

Петицијата со 730.000 потписи не стигнала до парламентарна расправа

Противниците на законот успеале да соберат повеќе од 730.000 потписи преку платформата на француското Национално собрание.

Петицијата, започната во јуни, го надминала прагот од 500.000 потписи што овозможува разгледување на барањето за парламентарна дебата.

Сепак, парламентарната комисија за закони во јули одлучила да ја затвори постапката без расправа во пленарната сала.

Одлуката дополнително го зголемила незадоволството кај активистите и семејствата на жртви на полициско насилство.

Организациите за човекови права сметаат дека толку голема граѓанска мобилизација заслужува сериозна парламентарна дискусија пред да се одлучува за проширување на полициските овластувања.

Протести во Париз и низ Франција

Во саботата во француската престолнина се одржаа повеќе собири, а една од главните мобилизации беше насочена против предложените измени на правилата за употреба на оружје.

Протестите ги организираат граѓански колективи и организации за човекови права, меѓу кои и движењето „Стоп за државното насилство“.

Поддршка на мобилизацијата дадоа и француската Лига за човекови права и други граѓански организации.

Истовремено, во Франција продолжуваат и протестите поради високите животни трошоци, состојбата во јавните услуги и незадоволството од владините политики.

Според податоците што ги пренесува „Вечерње новости“, на претходните демонстрации поврзани со поширокото општествено незадоволство учествувале 146.000 луѓе низ Франција, од кои 46.000 во Париз.

Предупредување и од ОБСЕ

Загриженост поради законските измени изрази и Канцеларијата на ОБСЕ за демократски институции и човекови права (ОДИХР).

Во мислењето објавено на 5 ноември, организацијата предупреди дека употребата на оружје од страна на полициските службеници директно го засега основното човеково право на живот.

Според меѓународните стандарди, секоја употреба на смртоносна сила мора да биде строго неопходна, пропорционална и подложна на ефективна независна контрола.

ОДИХР посочува дека воведувањето правна претпоставка во корист на полициските службеници може да создаде проблеми во примената на овие принципи.

Од друга страна, поддржувачите на измените сметаат дека полицајците треба да имаат поголема правна заштита кога се принудени да употребат оружје за време на опасни интервенции.

Сенатот ќе одлучува на 19 ноември

Следниот важен чекор е расправата во францускиот Сенат, закажана за 19 ноември.

Исходот од постапката ќе покаже дали Франција ќе продолжи кон усвојување на законските измени или ќе се отвори простор за нивно менување.

За организациите што протестираат, централното прашање останува дали државата треба да воведе дополнителна правна претпоставка во корист на полицијата кога се користи огнено оружје.

Дебатата се одвива во период на силни општествени тензии, протести и зголемена загриженост за полициското насилство.

Со повеќе од 730.000 потписи против предлогот, француските институции се соочуваат со сериозен јавен притисок пред претстојната парламентарна одлука.