Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека ја паузира операцијата „Проект Слобода“, насочена кон извлекување на заглавените бродови од Ормускиот теснец, со цел да се финализира можен договор со Иран. Сепак, тој нагласи дека американската блокада на иранските пристаништа останува во сила.
Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека привремено ја паузира операцијата „Проект Слобода“, насочена кон извлекување на заглавените бродови од Ормускиот теснец, со цел да се финализира можен договор со Иран.
Во објава на социјалната мрежа Truth Social, Трамп наведе дека одлуката е донесена по барање на Пакистан и други земји, како и поради „големиот напредок“ во преговорите со Техеран. Тој нагласи дека, и покрај паузата, американската блокада на иранските пристаништа останува целосно во сила.
Иранските државни медиуми ја претставија оваа одлука како своја победа, тврдејќи дека Вашингтон се повлекол по неуспешните обиди да го отвори клучниот поморски коридор за глобалната трговија.
„Епски бес“ завршен, тврди Вашингтон
Само неколку часа претходно, американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека САД ги постигнале целите во воената операција „Епски бес“, која сега е официјално завршена.
Според него, „Проект Слобода“ е одделна, помала и дефанзивна операција, со цел обезбедување безбедна пловидба. Тој нагласи дека САД нема да преземаат воени дејства „освен ако не бидат нападнати“.
Тензии и судири во теснецот
Операцијата „Епски бес“ започна на 28 февруари, кога САД и Израел извршија воздушни напади врз Иран. Како одговор, Техеран го блокираше Ормускиот теснец – рута низ која минуваат околу 20% од светската нафта и течен природен гас.
Иако во април беше постигнато примирје, тензиите продолжија. Во понеделникот САД соопштија дека нападнале седум ирански брзи чамци, додека Иран тврди дека испукал предупредувачки истрели кон американски брод.
Два комерцијални брода пријавија напади, а еден од нив успеал безбедно да го напушти теснецот со придружба на американската морнарица.
Ситуацијата останува неизвесна, а исходот од преговорите меѓу САД и Иран ќе биде клучен за стабилноста на глобалните енергетски текови.
Пад на цените на нафтата
Одлуката на Трамп позитивно се одрази на глобалните пазари. Цената на нафтата „Брент“ падна под 108 долари за барел, од претходни 113 долари, по сигналите дека е можен мировен договор.
Операцијата „Проект Слобода“, започната пред само два дена, имаше цел да обезбеди безбедна придружба за бродовите низ Ормускиот теснец, клучна рута за светската трговија со енергенси. Но, токму оваа акција предизвика силна реакција од Иран и ја доведе во прашање стабилноста на примирјето.
Според извештаите, паузата е воведена за да се отвори простор за дипломатско решение. Американската администрација се надева дека овој потег ќе биде сфатен како сигнал за деескалација и ќе го врати Техеран на преговарачка маса.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека секој застој во преговорите може брзо да ја врати кризата, со ризик од нови воздушни судири и дополнителни нарушувања на енергетските текови. Во меѓувреме, се очекува Иран да ја претстави оваа пауза како своја дипломатска победа, додека глобалните пазари внимателно ја следат ситуацијата.
