Поранешниот главен уредник на „Новаја Газета“ и нобеловец, Дмитриј Муратов, во интервју за Би-би-си изјави дека победа за Русија во Украина веќе не е можна. Според него, конфликтот што трае речиси пет години донесе премногу жртви за да се нарече победа, а Кремљ може само да ја уништи Украина со понатамошна ескалација, но не и да ја освои.
Во московските канцеларии на весникот кој Муратов го коосноваше пред повеќе од три децении сега владее целосна тишина. Со декрет на Владимир Путин, печатарските преси на „Новаја Газета“ се национализирани, а регистрацијата е одземена. Веб-страницата е блокирана од властите и до неа може да се пристапи само од странство или преку виртуелни приватни мрежи.
Муратов нагласува дека етикетата „странски агент“, која му е доделена и нему, има конкретни и тешки последици. Оние што ја носат се казнети со забрана за предавање, забрана за учество на избори, а доколку го продадат својот стан, не можат да пристапат до средствата. Тоа е системска алатка за стигматизација и создавање внатрешни непријатели.
Бројките што ги изнесува нобеловецот ја отсликуваат скалата на репресијата. Најмалку 1.500 луѓе се во затвор поради противење на државната политика од почетокот на инвазијата во 2022 година. За споредба, Муратов потсетува дека дисидентот Андреј Сахаров во 1975 година идентификувал околу 120 политички затвореници во Советскиот Сојуз, додека Амнести интернешнал деценија подоцна проценил дека ги има нешто над 600.
Зад овие бројки стојат конкретни судбини. Муратов го посочува случајот со 39-годишниот пијанист Павел Кушнир, кој почина во притвор за време на штрајк со глад откако беше уапсен поради објавување антивоени видеа. Тука е и 68-годишната педијатарка Надежда Бујанова, осудена на пет и пол години во казнена колонија за наводно критикување на војната на работното место, како и градскиот советник Алексеј Горинов.
Ударите не го одминуваат ниту весникот на Муратов. Во април, полицијата вршела 13-часовен претрес во нивните канцеларии без да дозволи влез на адвокатите, а главниот уредник Олег Ролдугин сега е во куќен притвор.
Спротивно на тврдењата на Кремљ дека воената операција ја гарантира безбедноста на Русија, Муратов посочува на секојдневната реалност. Украински беспилотни летала напаѓаат складишта на најголемата руска компанија за онлајн трговија „Вајлдберис“, земјата се соочува со криза за гориво и со сериозни прекини на мобилниот интернет.
Она што особено загрижува е нормализирањето на нуклеарната реторика. Муратов вели дека не навлегува во тоа што мисли Путин, туку ги следи податоците. Од почетокот на годината, потребата од употреба на нуклеарно оружје е спомната над 500 пати во рускиот јавен простор. Оваа тема отворено и позитивно се дискутира на државната телевизија, па дури и на официјални настани како Меѓународниот економски форум во Санкт Петербург.
Новинарот не штеди критики ниту за Западот. Според него, рускиот претседател многу добро ја знае вистинската вредност на европските политичари. Додека од една страна му држат лекции за човекови права, од друга страна со години потпишуваа договори за трговија со руска нафта, гас и дијаманти. Затоа, смета Муратов, Путин искрено им се смее кога ќе му ги спомнат европските вредности.
